खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत? अ) महाराष्ट्रात सर्वात जास्त विहिरींची घनता सांगली व सोलापूर जिल्ह्यात असून, सर्वात कमी घनता कोकण विभागात व नागपूर विभागात आहे. ब) महाराष्ट्रात तलाव जलसिंचनाचे प्रमाण 15% असून विदर्भातील बहुतेक जिल्ह्यात तलावाच्या साहाय्याने 60 टक्के पाणी पुरवठा केला जातो. उत्तरे पर्यायी :
EN
Which of the following statement/s is/are correct?
A) The highest density of wells in Maharashtra is in Sangli and Solapur districts, and the lowest density is in Konkan and Nagpur divisions.
B) Lake/tank irrigation in Maharashtra contributes significantly in eastern Vidarbha, where nearly 60% of irrigation is supplied through tanks/lakes.
Alternative Options:
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (अ आणि ब)
स्पष्टीकरण:
•
विधान (अ) बरोबर आहे: पश्चिम महाराष्ट्रातील सांगली, सोलापूर, अहमदनगर आणि पुणे या जिल्ह्यांत भूजल उपशासाठी विहिरींची घनता (Well Density) राज्यात सर्वाधिक आहे; तर अतिवृष्टीमुळे भूजल उपशाची कमी गरज असणाऱ्या कोकण विभागात आणि कठीण खडकाळ/वनाच्छादित नागपूर विभागात विहिरींची घनता सर्वात कमी आहे.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: महाराष्ट्रात तलाव सिंचनाचे एकूण प्रमाण मर्यादित असले तरी, पूर्व विदर्भातील (भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली) जिल्ह्यांमध्ये ऐतिहासिक 'मालगुजारी तलावां'मुळे एकूण जलसिंचनापैकी सुमारे ६०% सिंचन तलावांच्या साहाय्याने होते.
•
म्हणून दोन्ही विधाने (अ आणि ब) बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
महाराष्ट्रात सर्वाधिक सिंचन विहिरींद्वारे (सुमारे ५५% ते ६०%) होते.
•
कालवा सिंचन (Canal Irrigation): सुमारे २०% ते २५%.
•
पूर्व विदर्भात तलावांना 'बोडी' (Bodi) असे म्हणतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Both A and B)
Explanation:
•
Statement A is correct: Western Maharashtra districts like Sangli, Solapur, Ahmednagar, and Pune have the highest density of irrigation wells and tubewells in the state, whereas coastal Konkan (due to abundant surface streams/rainfall) and forest-covered eastern Nagpur division exhibit the lowest well densities.
•
Statement B is correct: While tank/lake irrigation accounts for a modest share statewide, in eastern Vidarbha (Bhandara, Gondia, Chandrapur, Gadchiroli), the traditional Malguzari tanks provide up to 60% of total agricultural irrigation water.
•
Therefore, both statements A and B are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Dominant mode of irrigation in Maharashtra: Well irrigation (~55% to 60%).
•
Canal irrigation: ~20% to 25%.
•
Small percolation irrigation ponds in eastern Vidarbha are locally termed 'Bodis'.