भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या मौद्रिक धोरणाच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत ? a. भाववाढ लक्ष्य निर्धारित मौद्रिक धोरणाची शिफारस उर्जित पटेल कमिटीने केली. b. लवचिक महागाई लक्ष्य चौकटीच्या अंमलबजावणीसाठी वैधानिक आधार प्रदान करण्यासाठी मे 2016 मध्ये रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया कायदा, 1934 यात सुधारणा करण्यात आली. c. मौद्रिक धोरण समितीतील सदस्य भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे निर्धारित केले जातात. d. मौद्रिक धोरण समितीच्या निर्मिती अगोदर भारतीय रिझर्व्ह बँकेला मौद्रिक धोरण निश्चित करण्यात मौद्रिक धोरण तांत्रिक सल्लागार समिती सल्ला देत असे.
EN
Which of the following statements regarding monetary policy of Reserve Bank of India is true? a. Inflation targeting monetary policy recommended by Urjit Patel Committee.b. The Reserve Bank of India Act, 1934 was amended in May 2016 to provide a statutory basis for the implementation of a flexible inflation targeting framework.c. The members of the Monetary Policy Committee are determined by the Reserve Bank of India.d. Prior to the formation of the Monetary Policy Committee, the Monetary Policy Technical Advisory Committee used to advise the Reserve Bank of India in setting monetary policy.
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय १ म्हणजेच विधाने a, b आणि d सत्य आहेत हे आहे.
१.
मौद्रिक धोरण समिती (MPC) व लवचिक महागाई लक्ष्य:
•
विधान a सत्य: डॉ. उर्जित पटेल समितीने (२०१४) भारतात 'लवचिक महागाई लक्ष्य' (Flexible Inflation Targeting - FIT) आधारित मौद्रिक धोरणाची शिफारस केली (४% +/- २% CPI महागाई दर).
•
विधान b सत्य: या चौकटीला वैधानिक अधिष्ठान देण्यासाठी मे २०१६ मध्ये वित्त कायद्याद्वारे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया कायदा, १९३४ च्या कलम ४५ZB मध्ये सुधारणा करण्यात आली.
•
विधान c असत्य: मौद्रिक धोरण समितीमध्ये एकूण ६ सदस्य असतात. त्यापैकी ३ सदस्य आरबीआयकडून (गव्हर्नर, डेप्युटी गव्हर्नर व एक अधिकारी) आणि ३ बाह्य सदस्य केंद्र सरकारद्वारे नियुक्त केले जातात; सर्व सदस्य आरबीआय निश्चित करत नाही.
•
विधान d सत्य: २०१६ पूर्वी आरबीआय गव्हर्नरला सल्ला देण्यासाठी 'मौद्रिक धोरण तांत्रिक सल्लागार समिती' (Technical Advisory Committee on Monetary Policy - TACMP) कार्यरत होती.
अतः विधाने a, b आणि d सत्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
मौद्रिक धोरण समिती (MPC):
•
एकूण सदस्य = ६ (३ RBI + ३ केंद्र सरकार नियुक्त).
•
अध्यक्ष = RBI गव्हर्नर (कास्टिंग व्होटचा अधिकार गव्हर्नरला असतो).
•
महागाई लक्ष्य = ४% (+/- २%) ग्राहकोपयोगी मूल्य निर्देशांक (CPI).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The correct option is 1, i.e., Statements a, b and d are true.
1.
Flexible Inflation Targeting & MPC Framework:
•
Statement (a) True: The Expert Committee chaired by Dr. Urjit Patel (January 2014) recommended adopting Flexible Inflation Targeting (FIT) anchored to headline Consumer Price Index (CPI) inflation.
•
Statement (b) True: The statutory basis for FIT was enacted through the Finance Act, 2016, which amended the RBI Act, 1934 (inserting Sections 45Z to 45ZO) in May 2016.
•
Statement (c) False: The Monetary Policy Committee consists of 6 members: 3 from the RBI and 3 external independent members appointed by the Central Government (via a search-cum-selection committee). They are NOT solely determined by the RBI.
•
Statement (d) True: Prior to the statutory MPC, the RBI was assisted by an informal Technical Advisory Committee on Monetary Policy (TACMP).
Hence, statements a, b, and d are true.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Monetary Policy Committee (MPC) structure:
•
6 members (3 RBI ex-officio + 3 Central Govt appointees).
•
Chairman: RBI Governor (holds casting vote in case of a tie).
•
Target: 4% +/- 2% CPI inflation.