खालीलपैकी कोणत्या विषयांचा समावेश हा केंद्र सूचीत आहे? अ) रेल्वे ब) युद्ध व शांतता क) पोलीस ड) शेती पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following subjects are included in the Union List?
a) Railways
b) War and Peace
c) Police
d) Agriculture
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (फक्त अ आणि ब)
स्पष्टीकरण:
भारतीय राज्यघटनेच्या सातव्या परिशिष्टातील (Seventh Schedule) केंद्र सूचीतील (Union List) विषयांचे विश्लेषण:
१.
विषयांचे सूचीनुसार वर्गीकरण:
•
(अ) रेल्वे (Railways): केंद्र सूचीतील नोंद २२ (Entry 22 of Union List). रेल्वेचे संपूर्ण व्यवस्थापन, कायदे व नियंत्रण केवळ केंद्र शासनाकडे असते.
•
(ब) युद्ध व शांतता (War and Peace): केंद्र सूचीतील नोंद १५ (Entry 15 of Union List). परराष्ट्र धोरण, संरक्षण आणि युद्ध पुकारणे हे संपूर्णपणे केंद्राचे अधिकारक्षेत्र आहे.
•
(क) पोलीस (Police): राज्य सूचीतील नोंद २ (Entry 2 of State List). कायदा, सुव्यवस्था आणि पोलीस प्रशासन हा राज्यांचा विषय आहे.
•
(ड) शेती (Agriculture): राज्य सूचीतील नोंद १४ (Entry 14 of State List). कृषी, कृषी शिक्षण व संशोधन हा राज्य सूचीतील विषय आहे.
२.
निष्कर्ष:
•
विचारलेल्या पर्यायांपैकी केवळ 'रेल्वे' आणि 'युद्ध व शांतता' हे दोनच विषय केंद्र सूचीत (Union List) समाविष्ट आहेत.
त्यामुळे अचूक उत्तर पर्याय ३ (फक्त अ आणि ब) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
केंद्र सूची (Union List): संरक्षण, अणुऊर्जा, परराष्ट्र व्यवहार, युद्ध व शांतता, रेल्वे, बँकिंग, टपाल व तार, विमा, चलन.
•
राज्य सूची (State List): सार्वजनिक सुव्यवस्था, पोलीस, तुरुंग, स्थानिक शासन, सार्वजनिक आरोग्य, शेती, मत्स्य व्यवसाय.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (फक्त अ आणि ब - Only a and b)
Explanation:
Under the Seventh Schedule (Article 246) of the Constitution of India, legislative powers are divided into three lists:
1.
Classification of the Given Subjects:
•
a) Railways: Union List (Entry 22). Entire network, infrastructure, and operations fall exclusively under central jurisdiction.
•
b) War and Peace: Union List (Entry 15). Defense, diplomacy, declaration of war, and peace treaties are sovereign Union powers.
•
c) Police: State List (Entry 2). Maintenance of public order and policing is a State subject.
•
d) Agriculture: State List (Entry 14). Agriculture, agricultural education, and research fall under State competence.
2.
Conclusion:
•
Only Railways (a) and War and Peace (b) belong to the Union List.
Hence, Option 3 (Only a and b) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Union List: Defense, Foreign Affairs, War & Peace, Railways, Banking, Currency, Atomic Energy.
•
State List: Police, Public Order, Public Health, Agriculture, Prisons, Local Government.