🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Forest Service Mains 2014 MEDIUM

खालील दोन विधानांपैकी कोणते अयोग्य आहे? (a) राष्ट्रीय हरित लवाद कायदा ऑक्टोबर 2010 मध्ये अंमलात आला. (b) नागरी प्रक्रिया संहितेच्या तरतूदी या कायद्यास/लवादास बंधनकारक नाहीत. पर्यायी उत्तरे :

EN Which of the following two statements is INCORRECT? (a) The National Green Tribunal Act was brought into force in October 2010. (b) Under Article 21 of the Constitution of India, the right to a healthy environment is construed as part of the right to life. Alternative answers:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

केवळ (a)

Only a

केवळ (b)

Only b

दोन्हीही

Both a and b

एकही नाही

Neither a nor b

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (४) एकही नाही

दिलेल्या विधानांपैकी एकही विधान अयोग्य नाही (दोन्ही विधाने पूर्णपणे बरोबर आहेत).

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान (a) योग्य आहे: संसदेने संमत केलेला 'राष्ट्रीय हरित लवाद कायदा, २०१०' (National Green Tribunal Act, 2010) केंद्र शासनाने १८ ऑक्टोबर २०१० रोजी अधिकृतपणे लागू केला. (या लवादाचे मुख्य पीठ नवी दिल्ली येथे असून भोपाळ, पुणे, कोलकाता आणि चेन्नई येथे विभागीय खंडपीठे आहेत).

• विधान (b) योग्य आहे: सर्वोच्च न्यायालयाने विविध ऐतिहासिक खटल्यांमध्ये (उदा. *सुभाष कुमार वि. बिहार राज्य (१९९१)* आणि *एम. सी. मेहता खटले*) असा निकाल दिला आहे की संविधानाच्या कलम २१ (जगण्याचा अधिकार) मध्ये प्रदूषणमुक्त, स्वच्छ आणि निरोगी पर्यावरणात जगण्याच्या अधिकाराचा समावेश होतो. याच घटनात्मक भूमिकेतून NGT ची निर्मिती झाली आहे.

• प्रश्नात 'अयोग्य विधान' विचारले आहे; दोन्ही विधाने योग्य असल्याने पर्याय (४) एकही नाही (Neither a nor b) हे अचूक उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: राष्ट्रीय हरित लवाद (NGT):

• स्थापना: १८ ऑक्टोबर २०१० (NGT Act, 2010).

• घटनात्मक अधिष्ठान: कलम २१ (स्वच्छ पर्यावरणाचा अधिकार).

• भारत हा जगातील ३ रा देश (ऑस्ट्रेलिया व न्यूझीलंडनंतर) आणि पहिला विकसनशील देश आहे ज्याने विशेष पर्यावरण लवाद स्थापन केला.

• मुख्य पीठ: नवी दिल्ली; पश्चिम विभागीय पीठ: पुणे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) Neither a nor b

Both given statements are completely correct, so neither statement is incorrect (Option 4).

Detailed Analysis:

• Statement (a) is correct: The National Green Tribunal Act, 2010 was formally enacted and brought into force on 18 October 2010, establishing the National Green Tribunal (NGT) for effective and expeditious disposal of environmental cases.

• Statement (b) is correct: The Supreme Court of India in landmark judgments (such as *Subhash Kumar v. State of Bihar (1991)* and *M.C. Mehta v. Union of India*) ruled that the right to live in a healthy, pollution-free environment is an integral part of the Right to Life under Article 21 of the Constitution. The preamble of the NGT Act explicitly cites Article 21 as its constitutional anchor.

• Since neither statement is incorrect, Option (4) Neither a nor b is the validated answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: National Green Tribunal (NGT):

• Established: 18 October 2010 under NGT Act, 2010.

• Constitutional mandate: Rooted in Article 21 (Right to a clean and healthy environment).

• Principal Bench: New Delhi; Western Zonal Bench: Pune.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) केवळ (a) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) केवळ (b) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) दोन्हीही (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) एकही नाही (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (४) एकही नाही**[/gold]

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'एकही नाही' हे असून ते 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन