१९९१ च्या नवीन आर्थिक धोरणाचा (NEP) भाग म्हणून खालीलपैकी कोणता घटक समाविष्ट नव्हता?
EN
Which of the following was NOT an integral component of the New Economic Policy (NEP) introduced in India in 1991?
योग्य उत्तर केंद्रीकरण (Centralization) (पर्याय ४) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
१९९१ चे नवीन आर्थिक धोरण (LPG):
•
१९९१ चे धोरण हे उदारीकरण (Liberalization), खाजगीकरण (Privatization) आणि जागतिकीकरण (Globalization) या त्रिसूत्रीवर आधारित होते.
•
या धोरणाने सरकारी नियंत्रणे, एकाधिकार आणि परवाना राज संपवून विकेंद्रीकरण (Decentralization) आणि बाजारपेठेच्या शक्तींना स्वातंत्र्य दिले.
2.
केंद्रीकरण का भाग नाही?
•
केंद्रीकरण (Centralization): म्हणजे सर्व आर्थिक निर्णय, परवाने आणि संसाधनांचे वाटप एकाच केंद्रीय सरकारी सत्तेच्या हातात ठेवणे (जसे की सोव्हिएत रशिया किंवा १९९१ पूर्वीच्या भारतातील नियोजन आयोग आणि परवाना राज).
•
१९९१ च्या सुधारणांनी या केंद्रीकरणाला थेट सुरुंग लावला; त्यामुळे केंद्रीकरण हा या सुधारणांचा भाग नसून त्याचा नेमका विरोधी घटक आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
परीक्षेतील सोपा पण मूलभूत प्रश्न: १९९१ च्या सुधारणांचे ब्रीद काय होते? -> एलपीजी (उखाजा). केंद्रीकरण (Centralization) किंवा राष्ट्रीयीकरण (Nationalization) हे १९९१ च्या सुधारणांच्या नेमके विरुद्ध होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Centralization (Option 4).
Detailed Analysis:
1.
The Core NEP Architecture:
•
The 1991 New Economic Policy was universally structured around LPG: Liberalization, Privatization, and Globalization.
•
It decentralized decision-making by replacing bureaucratic fiat with market price mechanisms.
2.
Why Centralization is NOT a Part:
•
Centralization characterizes command economies where central planning authorities control production quotas, price controls, and distribution.
•
Because the entire thrust of the 1991 reforms was to dismantle state command over the economy, Centralization was the exact antithesis of the reform agenda.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Direct conceptual filter: Economic reforms rolled back state centralization and nationalization in favor of deregulation and private entrepreneurship.