भारताच्या राष्ट्रपतीवरील महाभियोगाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था Rajyaseva Mains 2022 MEDIUM

EN Which of the following statements regarding the impeachment of the President of India is INCORRECT?

राष्ट्रपतीने राज्यघटनेचा भंग (violation of the constitution) केल्यास महाभियोग प्रक्रियेद्वारा त्यांना पदावरून दूर करता येवू शकते, मात्र 'राज्यघटनेचा भंग' म्हणजे काय याची व्याख्या राज्यघटनेने केलेली नाही. The President can be removed through impeachment for violation of the Constitution, but 'violation of the Constitution' is not defined in the Constitution.

महाभियोगाच्या कार्यकाळात राष्ट्रपतीस निलंबित ठेवण्याची तरतूद नाही. There is no provision to keep the President suspended during the impeachment period.

✓

संसदेच्या सर्व सभासदांना राष्ट्रपतीच्या निवडीमध्ये आणि महाभियोगामध्ये सहभागी होण्याचा अधिकार आहे. All members of Parliament have the right to participate in both the election and the impeachment of the President.

✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)

वरीलपैकी एकही नाही. None of the above.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (3) संसदेच्या सर्व सभासदांना राष्ट्रपतीच्या निवडीमध्ये आणि महाभियोगामध्ये सहभागी होण्याचा अधिकार आहे.

सविस्तर घटनात्मक विश्लेषण:

1. विधान (1) सत्य: संविधानाच्या अनुच्छेद 61 मधील 'संविधानाचा भंग' (Violation of the Constitution) या शब्दाची व्याख्या संविधानात कुठेही केलेली नाही.

2. विधान (2) सत्य: महाभियोगाच्या कार्यकाळात राष्ट्रपतींना पदावरून निलंबित ठेवण्याची कोणतीही घटनात्मक तरतूद नाही; जोपर्यंत ठराव दोन्ही सभागृहांत एकूण सदस्य संख्येच्या २/३ बहुमताने मंजूर होत नाही तोपर्यंत ते पदावर कायम राहतात.

3. विधान (3) असत्य (चुकीचे): संसदेच्या सर्व सभासदांना निवडीमध्ये सहभागी होण्याचा अधिकार नसतो, कारण संसदेचे नामनिर्देशित (Nominated) सदस्य राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीत भाग घेऊ शकत नाहीत, ते केवळ महाभियोगात भाग घेतात.

म्हणून चुकीचे विधान पर्याय (3) आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: संसदेचे नामनिर्देशित खासदार राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीत (कलम 54) मतदान करू शकत नाहीत, त्यामुळे सर्व खासदारांना दोन्हीत भाग घेण्याचा समान अधिकार नसतो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) All members of Parliament have the right to participate in both the election and the impeachment of the President.

Detailed Constitutional Analysis:

1. Statement (1) is true: 'Violation of the Constitution' is the sole ground for impeachment under Article 61, but it is not defined anywhere in the Constitution.

2. Statement (2) is true: The Constitution contains no provision to suspend the President while the impeachment charges are being investigated.

3. Statement (3) is false (incorrect): Nominated members of Parliament are barred from voting in the election of the President under Article 54, although they vote in impeachment under Article 61. Thus, not all members of Parliament have the right to participate in both proceedings.

Hence, the incorrect statement is Option (3).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Nominated MPs vote in impeachment but cannot vote in the election of the President.

sell 📌 महत्त्वाचे विषय व सर्च टॅग्ज (Important Topics & Search Tags):