देशाच्या कोणत्या भागात सिंचनाखालील क्षेत्र कमी आहे?
EN
Which part of the country has the lowest percentage of cultivated area under irrigation?
उत्तर: पूर्व भारत (पर्याय 3)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
भारतातील प्रादेशिक सिंचन स्थिती:
•
उत्तर भारत: पंजाब (९८%), हरियाणा (९०%) आणि उत्तर प्रदेश (८०%) या राज्यांमध्ये नद्यांचे विस्तृत जाळे आणि कालवे व नळकांड्या विहिरींमुळे सिंचनाखालील क्षेत्र सर्वाधिक आहे.
•
दक्षिण व पश्चिम भारत: विहिरी, कूपनलिका आणि मध्यम प्रकल्पांमुळे सिंचनाचा मध्यम ते चांगला विकास झाला आहे.
•
पूर्व भारत व ईशान्य भारत: मुबलक पाऊस असूनही धरणे, कालवे आणि जलउपसा साधनांच्या पायाभूत सुविधांच्या कमतरतेमुळे निव्वळ सिंचनाखालील क्षेत्राची टक्केवारी देशात सर्वात कमी आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
पंजाब हे भारतातील सर्वाधिक सिंचन क्षेत्र (९८.७%) असणारे राज्य आहे, तर मिझोराम व ईशान्य राज्यांत हे प्रमाण सर्वात कमी आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: East India (Option 3)
Key Points:
•
Regional Irrigation Distribution in India:
•
North India: Possesses the highest irrigation coverage (Punjab ~98.7%, Haryana ~90%, Uttar Pradesh ~80%) due to extensive Indo-Gangetic canal networks and tubewells.
•
South and West India: Intermediate irrigation development driven by tanks, borewells, and major lift irrigation projects.
•
East and North-East India: Despite high natural rainfall, public irrigation infrastructure (canals, tube-wells, storage structures) remains underdeveloped, resulting in the lowest percentage of cultivated area under assured irrigation.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Punjab ranks highest in net irrigated percentage (~98.7%), while the Eastern/North-Eastern hill states rank among the lowest.