सन 1981 ते 2011 या कालावधीतील भारतीय लोकसंख्या वाढ आणि काल सापेक्ष बदल कोणती लोकसंख्या संक्रमण अवस्था दर्शविते ?
EN
Which phase of demographic transition is reflected by India's population growth and temporal changes during the period from 1981 to 2011?
उत्तर: उच्च लोकसंख्या वाढीचा कालावधी, तरीही घटता कल (पर्याय 1)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
भारतीय लोकसंख्या वाढीचे चार टप्पे:
1.
1901 ते 1921: स्थिर / मंद वाढीचा टप्पा (Period of Stagnant Growth).
2.
1921 ते 1951: स्थिर वाढीचा टप्पा (Period of Steady Growth).
3.
1951 ते 1981: लोकसंख्या विस्फोट / जलद वाढीचा टप्पा (Period of Population Explosion - 24.8% वाढ).
4.
1981 ते 2011: उच्च वाढीचा तरीही घटता कल (High Growth with Definite Signs of Slowing Down) - वाढीचा दर 1981 मधील 24.66% वरून 1991 मध्ये 23.87%, 2001 मध्ये 21.54% आणि 2011 मध्ये 17.7% पर्यंत खाली आला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
1981 नंतर जननदरात (Fertility rate) सातत्याने घट होत असल्यामुळे लोकसंख्या वाढीचा वेग मंदावला आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Period of high growth with a declining trend (Option 1)
Key Points:
•
Four Phases of India's Demographic Evolution:
1.
1901–1921: Phase of Stagnant Growth.
2.
1921–1951: Phase of Steady Growth.
3.
1951–1981: Phase of Population Explosion (rapid exponential expansion).
4.
1981–2011: Phase of High Growth with Clear Signs of Deceleration (decadal growth decelerated from 24.66% in 1971–81 to 23.87% in 1981–91, 21.54% in 1991–2001, and 17.7% in 2001–11).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The post-1981 period signifies India transitioning into the late third stage of the Demographic Transition Model.