'लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांत कोणी मांडला ?
EN
Who propounded the 'Demographic Transition Theory'?
उत्तर: एफ. डब्ल्यू. नॉटेस्टाइन (पर्याय 3)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांत (Demographic Transition Theory): वॉरन थॉम्पसन (Warren Thompson, 1929) यांनी मांडलेल्या प्राथमिक कल्पनेला फ्रँक डब्ल्यू. नॉटेस्टाइन (Frank W. Notestein, 1945) यांनी विकसित करून आधुनिक शास्त्रीय सिद्धांतात रूपांतरित केले.
•
हा सिद्धांत दर्शवतो की समाज शेतीप्रधान, ग्रामीण आणि अशिक्षित अवस्थेकडून (उच्च जन्मदर व उच्च मृत्यूदर) औद्योगिक, नागरी आणि साक्षर अवस्थेकडे (कमी जन्मदर व कमी मृत्यूदर) कसा वाटचाल करतो.
•
कुमारी एलन चर्चिल सेम्पल: अमेरिकन पर्यावरण निश्चयवादी (Determinism) भूगोलतज्ज्ञ होत्या.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
लोकसंख्या संक्रमणाचे सामान्यतः 4 ते 5 टप्पे मानले जातात: 1. उच्च स्थिर, 2. प्रारंभिक विस्तारणारा, 3. उत्तर विस्तारणारा, 4. निम्न स्थिर, 5. घसरता टप्पा.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: F. W. Notestein (Option 3)
Key Points:
•
Demographic Transition Theory (DTT): Initially conceptualized by Warren Thompson in 1929 and formally systematized into an explanatory demographic paradigm by Frank W. Notestein in 1945.
•
Postulates that socioeconomic modernization drives societies from high fertility and high mortality regimes toward low fertility and low mortality equilibria.
•
Ellen Churchill Semple was a prominent environmental determinist geographer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
India is presently positioned in Stage 3 (Late Expanding / Declining fertility) of the Demographic Transition Model.