भारतीय राज्यघटनेतील सातव्या परिशिष्टातील राज्य सूचीमध्ये नमूद केलेला/ले कोणता/ते विषय राष्ट्रीय राजधानी दिल्ली शासनाच्या कार्यक्षेत्रातून विशेषत्वाने वगळण्यात आला/ले? अ) सार्वजनिक सुरक्षा ब) पोलिस क) जमीन ड) कर पर्यायी उत्तरे :
EN
Which subject(s) mentioned in the State List of the Seventh Schedule of the Constitution of India is/are specifically excluded from the jurisdiction of the Government of NCT of Delhi?
a) Public Order
b) Police
c) Land
d) Taxes
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (अ, ब, क)
स्पष्टीकरण:
राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली (NCT of Delhi) शासनाच्या अधिकारांबाबत राज्यघटनेतील तरतुदी:
१.
कलम २३९AA (६९ वी घटनादुरुस्ती कायदा, १९९१):
•
६९ व्या घटनादुरुस्तीने केंद्रशासित प्रदेश दिल्लीला 'राष्ट्रीय राजधानी राज्यक्षेत्र दिल्ली' (NCT of Delhi) असा विशेष दर्जा दिला आणि दिल्लीसाठी विधानसभा व मंत्रिमंडळाची निर्मिती केली.
•
कलम २३९AA(३)(a) नुसार, दिल्ली विधानसभेला राज्य सूची (State List) आणि समवर्ती सूचीतील (Concurrent List) सर्व विषयांवर कायदे करण्याचे अधिकार आहेत, फक्त राज्य सूचीतील खालील तीन विषय वगळून:
१.
सार्वजनिक सुव्यवस्था (Public Order - नोंद १)
२.
पोलीस (Police - नोंद २)
३.
जमीन (Land - नोंद १८)
२.
निष्कर्ष:
•
सार्वजनिक सुव्यवस्था (अ), पोलीस (ब) आणि जमीन (क) हे तीनही विषय दिल्ली शासनाच्या कार्यक्षेत्रातून विशेषत्वाने वगळण्यात आले आहेत. या विषयांवर कायदे करण्याचा आणि प्रशासनाचा थेट अधिकार केंद्र शासनाला (भारताच्या संसदेला व राष्ट्रपती नियुक्त उपराज्यपालांना) आहे.
त्यामुळे अचूक उत्तर पर्याय ३ (अ, ब, क) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
दिल्ली विधानसभेला राज्य सूचीतील कोणते ३ विषय वर्ज्य आहेत?
१.
Public Order (सार्वजनिक सुव्यवस्था)
२.
Police (पोलीस)
३.
Land (जमीन)
•
६९ वी घटनादुरुस्ती १९९१ $\rightarrow$ कलम २३९AA व २३९AB.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (अ, ब, क - a, b, c)
Explanation:
Under Article 239AA of the Constitution (inserted by the 69th Constitutional Amendment Act, 1991), special provisions were created for the National Capital Territory of Delhi:
1.
Legislative Competence of Delhi Assembly (Art 239AA(3)(a)):
•
The Legislative Assembly of Delhi has the power to make laws for the whole or any part of the NCT with respect to any of the matters enumerated in the State List or the Concurrent List, EXCEPT with respect to Entries 1, 2, and 18 of the State List:
•
Entry 1: Public Order
•
Entry 2: Police
•
Entry 18: Land
2.
Jurisdiction:
•
Laws and executive control regarding Public Order, Police, and Land vest exclusively in the Union Government (through the Lieutenant Governor of Delhi). Taxes (d) are within the competence of the Delhi Assembly.
Therefore, subjects excluded are a, b, and c, making Option 3 the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Always remember the 3 excluded State List subjects for Delhi:
•
Public Order (Entry 1)
•
Police (Entry 2)
•
Land (Entry 18)