अफ्रिकेहून परत आल्यावर एक वर्ष तटस्थ रहा, असा सल्ला गांधीजींना पुढीलपैकी कोणी दिला होता ?
EN
Who among the following advised Gandhiji to remain neutral and travel across India for one year after returning from South Africa?
योग्य उत्तर: (4) गोपाळ कृष्ण गोखले (Gopal Krishna Gokhale)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
गांधीजींचे भारतात आगमन आणि गोखल्यांचा सल्ला:
•
दक्षिण आफ्रिकेत 21 वर्षे लढा दिल्यानंतर महात्मा गांधी 9 जानेवारी 1915 रोजी भारतात परत आले (हा दिवस भारतात 'प्रवासी भारतीय दिवस' म्हणून साजरा केला जातो).
•
मुंबईत आगमन झाल्यानंतर गांधीजी पुण्यात गेले आणि त्यांनी आपले राजकीय गुरू नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले यांची भेट घेतली.
•
एक वर्ष तटस्थ राहण्याचा सल्ला:
•
गोखल्यांनी गांधीजींना मोलाचा सल्ला दिला: *"भारताचे राजकारण आणि परिस्थिती समजून घेण्यासाठी प्रथम एक वर्ष कोणत्याही राजकीय चळवळीत थेट भाग न घेता, 'डोळे उघडे व तोंड बंद ठेवून' (Keep your ears and eyes open and mouth shut) संपूर्ण देशाचा तिसऱ्या वर्गाच्या रेल्वे डब्यातून प्रवास करा."*
•
गांधीजींनी या सल्ल्याचे तंतोतंत पालन केले आणि 1915 ते 1916 या काळात संपूर्ण भारतभ्रमण करून सामान्य जनतेचे दारिद्र्य, शेतकरी-कामगारांच्या समस्या आणि सामाजिक परिस्थितीचा प्रत्यक्ष अनुभव घेतला.
•
गोपाळ कृष्ण गोखले: गांधीजींनी गोखल्यांचा गौरव 'धर्मात्मा गोखले' असा केला आणि त्यांना आपले एकमेव राजकीय गुरू मानले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महात्मा गांधीजींचे मार्गदर्शक व प्रभाव:
1.
राजकीय गुरू: गोपाळ कृष्ण गोखले.
2.
आध्यात्मिक गुरू / तत्त्वज्ञानी मित्र: श्रीमद राजचंद्र (रायचंदभाई).
3.
वैचारिक प्रभाव:
•
जॉन रस्किन (John Ruskin): 'अनटू धिस लास्ट' (Unto This Last - सर्वोदय तत्त्वज्ञान).
•
लिओ टॉलस्टॉय (Leo Tolstoy): 'द किंगडम ऑफ गॉड इज विदिन यू' (The Kingdom of God is Within You - अहिंसा).
•
हेन्री डेव्हिड थोरो (Henry David Thoreau): 'सविनय कायदेभंग' (Civil Disobedience).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (4) Gopal Krishna Gokhale
Detailed Explanation:
•
Gandhiji's Return to India and Gokhale's Guidance:
•
After leading the historic passive resistance struggles in South Africa for over two decades, Mahatma Gandhi returned permanently to India on 9 January 1915 (commemorated annually as *Pravasi Bharatiya Divas*).
•
Upon arriving in Bombay, he proceeded to Pune to meet his mentor Gopal Krishna Gokhale, whom Gandhi regarded as his political guru (*Rajnaitik Guru*).
•
The "One Year Vow of Silence" Advice:
•
Gokhale advised Gandhi not to express hasty public opinions on controversial Indian political issues immediately. Instead, Gokhale urged him to spend his first year travelling across the country by third-class railway with *"his ears and eyes open and his mouth shut"*, to deeply understand the real conditions, poverty, and aspirations of the Indian masses.
•
Gandhi conscientiously followed this counsel throughout 1915–1916 before plunging into active public struggles like Champaran in 1917.
•
Gandhi later authored a Gujarati tribute titled *Dharmatma Gokhale* dedicated to his mentor.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Core Influences on Mahatma Gandhi:
1.
Political Guru: Gopal Krishna Gokhale.
2.
Spiritual Guide: Shrimad Rajchandra (Raychandbhai).
3.
Intellectual Influences:
•
John Ruskin: *Unto This Last* (inspired the concept of *Sarvodaya* and physical labour).
•
Leo Tolstoy: *The Kingdom of God is Within You* (doctrine of non-violence/love).
•
Henry David Thoreau: Essay on *Civil Disobedience* (refusal to obey unjust laws).