१९०७ मधील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या वादग्रस्त सुरत अधिवेशनाचे अध्यक्षस्थान खालीलपैकी कोणी भूषविले होते? (१) दादाभाई नौरोजी (२) बाळ गंगाधर टिळक (३) डॉ. रासबिहारी घोष (४) लाला लजपत राय
EN
Who among the following presided over the historic 1907 Surat Session of the Indian National Congress?
(1) Dadabhai Naoroji
(2) Bal Gangadhar Tilak
(3) Dr. Rash Behari Ghosh
(4) Lala Lajpat Rai
योग्य उत्तर पर्याय (३) म्हणजेच डॉ. रासबिहारी घोष आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (३) योग्य आहे: १९०७ च्या सुरत अधिवेशनाचे अध्यक्ष डॉ. रासबिहारी घोष (Dr. Rash Behari Ghosh) हे होते, जे मवाळ गटाचे ख्यातनाम कायदेतज्ज्ञ व नेते होते. जहाल गटाची मागणी लाला लजपत राय किंवा लोकमान्य टिळक यांना अध्यक्ष करण्याची होती. अखेर डॉ. घोष यांच्या अध्यक्षतेखाली अधिवेशन सुरू होताच प्रचंड गोंधळ उडाला आणि अधिवेशन तहकूब करावे लागले.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १ (दादाभाई नौरोजी): त्यांनी १९०६ च्या कलकत्ता अधिवेशनाचे अध्यक्षपद भूषवले होते, जिथे त्यांनी काँग्रेसच्या व्यासपीठावरून प्रथमच 'स्वराज्य' (Swaraj) हे उद्दिष्ट घोषित केले होते.
•
पर्याय २ (बाळ गंगाधर टिळक): टिळक काँग्रेसचे अग्रगण्य नेते होते, परंतु ब्रिटिश सरकारच्या दडपशाही आणि मवाळांच्या विरोधामुळे त्यांना कधीही काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्षपद मिळाले नाही.
•
पर्याय ४ (लाला लजपत राय): सुरत अधिवेशनात जहालांनी त्यांचे नाव पुढे केले होते, परंतु पक्षातील ऐक्य टिकवण्यासाठी त्यांनी स्वतःहून माघार घेतली होती. पुढे सप्टेंबर १९२० मध्ये कलकत्ता येथे भरलेल्या काँग्रेसच्या विशेष अधिवेशनाचे ते अध्यक्ष झाले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
रासबिहारी घोष विरुद्ध रासबिहारी बोस यांच्यातील फरक स्पष्ट ठेवा:
•
डॉ. रासबिहारी घोष (Rash Behari Ghosh): मवाळ काँग्रेस नेते व कायदेतज्ज्ञ (१९०७ सुरत व १९०८ मद्रास अधिवेशनाचे अध्यक्ष).
•
रासबिहारी बोस (Rash Behari Bose): थोर क्रांतिकारक, ज्यांनी १९१२ मध्ये लॉर्ड हार्डिंगवर बॉम्ब फेकला, गदर क्रांतीचे नेतृत्व केले आणि नंतर जपानमध्ये इंडियन इंडिपेंडन्स लीग व आझाद हिंद सेनेची पायाभरणी केली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) i.e. Dr. Rash Behari Ghosh.
Detailed Analysis:
•
Option (3) is correct: The 1907 Surat Session was presided over by the prominent Moderate leader and jurist Dr. Rash Behari Ghosh. Extremists wanted Lala Lajpat Rai to preside, but Rai stepped aside to prevent an overt factional rift. Moderate leaders nevertheless formally installed Dr. Ghosh, leading to severe clashes on the convention floor and an indefinite suspension of the proceedings.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Dadabhai Naoroji): Presided over the 1906 Calcutta session where he averted a split and proclaimed 'Swaraj' as the national goal.
•
Option 2 (Bal Gangadhar Tilak): Though one of the most prominent mass leaders of the Indian national movement, Tilak was never elected Congress President.
•
Option 4 (Lala Lajpat Rai): Extremists proposed his name for Surat (1907), but he declined to preserve unity; he later presided over the historic Special Calcutta Session in September 1920 (which launched Non-Cooperation).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Do not confuse Dr. Rash Behari Ghosh with Rash Behari Bose:
•
Dr. Rash Behari Ghosh: Moderate Congress stalwart, lawyer, and President of 1907 Surat & 1908 Madras sessions.
•
Rash Behari Bose: Revolutionary mastermind of the 1912 Delhi-Lahore conspiracy against Viceroy Hardinge, coordinator of the 1915 Ghadar conspiracy, and founder of the Indian Independence League in Japan.