दखलपात्र गुन्ह्याचा तपास करण्याचे निर्देश पोलिस अधिकाऱ्याला देण्याचा कोणाला अधिकार आहे?
EN
Who has the authority to direct a police officer to investigate a cognizable offence?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) पोलिस अधिक्षक
सविस्तर कायदेशीर विश्लेषण:
•
फौजदारी प्रक्रिया संहिता, १९७३ चे कलम १५४(३):
•
कलम १५४(३) नुसार, जर पोलीस ठाणे अंमलदाराने दखलपात्र गुन्ह्याची पहिली खबर (FIR) नोंदवून घेण्यास नकार दिला, तर तक्रारदार अशी माहिती लेखी स्वरूपात टपालाने पोलीस अधीक्षकांकडे (Superintendent of Police - SP) पाठवू शकतो.
•
जर पोलीस अधीक्षकाची अशी खात्री पटली की, अशा माहितीवरून दखलपात्र अपराध झाल्याचे उघड होते,
•
तर तो स्वतः त्या प्रकरणाचा तपास करू शकतो किंवा आपल्या हाताखालील कोणत्याही दुय्यम पोलीस अधिकाऱ्यास अशा गुन्ह्याचा तपास करण्याचे निर्देश देऊ शकतो.
•
(भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता, २०२३ चे कलम १७३(४)).
•
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
कलम १५४(३) अंतर्गत वैधानिकरीत्या तपास करण्याचे निर्देश देण्याचा असा थेट अधिकार जिल्ह्याच्या पोलीस अधीक्षकास (SP) प्रदान करण्यात आला आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
तपासाचे निर्देश देण्याचे मार्ग (FIR न घेतल्यास):
1.
कलम 154(3): पोलीस अधीक्षकांकडे (SP) तक्रार पाठवणे; SP तपासाचे निर्देश देऊ शकतात.
2.
कलम 156(3): सक्षम दंडाधिकाऱ्यांकडे (JMFC) अर्ज करणे; दंडाधिकारी पोलिसांना गुन्हा नोंदवून तपास करण्याचे आदेश देऊ शकतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Superintendent of Police
Detailed Legal Analysis:
•
Section 154(3) of the Code of Criminal Procedure, 1973:
•
Provides that any person aggrieved by a refusal on the part of an officer in charge of a police station to record an FIR under Section 154(1) may send the substance of such information in writing by post to the Superintendent of Police (SP).
•
If satisfied that such information discloses the commission of a cognizable offence, the Superintendent of Police shall either investigate the case himself or direct an investigation to be made by any police officer subordinate to him.
•
(Corresponding provision under BNSS, 2023: Section 173(4)).
•
Analysis of Other Options:
•
Section 154(3) statutorily designates the Superintendent of Police as the competent supervising authority to receive such grievance and direct subordinate police investigation.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
Remedies against refusal to lodge FIR:
1.
Section 154(3): Representation to Superintendent of Police (SP), who directs subordinate officer to investigate.
2.
Section 156(3): Magisterial direction to police to register FIR and investigate.