1957 च्या स्त्रीशिक्षण विषयक राष्ट्रीय आयोगाच्या अध्यक्षा कोण होत्या ?
EN
Who was the Chairperson of the National Committee on Women's Education set up in 1957?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण
१९५७-५८ मध्ये भारत सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयाने नियुक्त केलेल्या 'स्त्रीशिक्षण विषयक राष्ट्रीय समितीच्या' (National Committee on Women's Education) अध्यक्षा श्रीमती दुर्गाबाई देशमुख (Durgabai Deshmukh) या होत्या:
१.
समितीची नेमणूक: मे १९५८ मध्ये केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाने स्वातंत्र्यसैनिक आणि केंद्रीय समाजकल्याण मंडळाच्या पहिल्या अध्यक्षा दुर्गाबाई देशमुख यांच्या अध्यक्षतेखाली ही उच्चस्तरीय समिती नियुक्त केली. (या समितीला 'दुर्गाबाई देशमुख समिती' असेही म्हणतात).
२.
अहवाल (१९५९): समितीने १९५९ मध्ये आपला ऐतिहासिक अहवाल सादर केला.
३.
प्रमुख शिफारशी:
•
प्राथमिक व माध्यमिक स्तरावर मुले आणि मुली यांच्या शिक्षणातील तफावत दूर करण्यासाठी विशेष निधीची तरतूद करणे.
•
मुलींसाठी स्वतंत्र शाळा, वसतिगृहे आणि महिला शिक्षिकांची भरती करणे.
•
केंद्र आणि राज्य स्तरावर 'स्त्रीशिक्षणासाठी राष्ट्रीय परिषद' (National Council for Women's Education) स्थापन करणे.
४.
दुर्गाबाई देशमुख या आंध्र महिला सभेच्या संस्थापिका आणि घटना समितीच्या ज्येष्ठ सदस्या होत्या.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
स्त्रीशिक्षण विषयक राष्ट्रीय समिती: १९५७-५८ (अध्यक्षा: दुर्गाबाई देशमुख).
•
दुर्गाबाई देशमुख: केंद्रीय समाजकल्याण मंडळाच्या (CSWB - १९५३) पहिल्या अध्यक्षा आणि आंध्र महिला सभेच्या संस्थापिका.
•
हंसा मेहता समिती (१९६२): स्त्री-पुरुषांच्या अभ्यासक्रमातील भेदाभेदाचा अभ्यास करण्यासाठी नेमाली गेली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The Chairperson of the landmark National Committee on Women's Education appointed in 1957–58 by the Government of India was Smt. Durgabai Deshmukh:
1.
Appointment of the Committee: In May 1958, the Ministry of Education constituted the National Committee on Women's Education under the chairpersonship of renowned freedom fighter, lawyer, and social reformer Durgabai Deshmukh (popularly known as the Durgabai Deshmukh Committee).
2.
Key Recommendations (Report submitted 1959):
•
High priority and targeted budgetary allocation to eliminate the glaring disparity between boys' and girls' education.
•
Establishing girls' schools, providing free residential hostels, and training women teachers.
•
Setting up a specialized statutory National Council for Women's Education at the Centre and State Councils in all states.
3.
Durgabai Deshmukh was also the founder of Andhra Mahila Sabha and the first Chairperson of the Central Social Welfare Board (CSWB) set up in 1953.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
National Committee on Women's Education was headed by Durgabai Deshmukh in 1957–58.
•
Recommended the establishment of the National Council for Women's Education.
•
Followed later by the Hansa Mehta Committee (1962) and Bhaktavatsalam Committee (1963).
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) अनुताई वाघ (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) शांताबाई दाणी (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) दुर्गाबाई देशमुख (अचूक उत्तर):
संबंधित अभ्यासक्रम, संदर्भ पुस्तके व आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार हा पर्याय पूर्णतः अचूक ठरतो.
✗ पर्याय (4) दुर्गाबाई भागवत (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'दुर्गाबाई देशमुख' हे असून ते 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.