भारतीय निधर्मीपणाला एक 'मोझेक' फ्रेम का म्हटले आहे? अ) कारण त्यामध्ये अनेक धर्म व भाषा मानाने व स्वातंत्र्याने राहतात. ब) कारण त्यामध्ये सर्व गट आपली ओळख नष्ट न करता एक संमिश्र संस्कृतीचा घटक होतात. क) सामान्य माणसाला ते एकत्र आणते. ड) कारण भारतात कोणत्याही धर्माला राज्य धर्माचे (state religion) स्थान नाही. पर्यायी उत्तरे :
EN
Why is Indian secularism described as a 'mosaic' frame?
(a) Because in it many religions and languages coexist with dignity and freedom.
(b) Because in it all groups become part of a composite culture without losing their distinct identity.
(c) It brings common people together.
(d) Because in India no religion has the status of a state religion.
Answer options:
(1) (a)
(2) (b)
(3) All of the above
(4) (a) and (c)
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (वरील सर्व / All of the above)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१.
मोझेक (Mosaic) संकल्पना: 'मोझेक' म्हणजे विविध रंगांचे व आकारांचे तुकडे एकत्र जोडून तयार केलेले सुंदर कलाचित्र, ज्यामध्ये प्रत्येक तुकडा आपली मूळ ओळख न गमावता एका भव्य चित्राचा भाग बनतो.
२.
भारतीय धर्मनिरपेक्षतेचे वैशिष्ट्य:
•
(अ) विविध धर्म, पंथ व भाषा मानाने आणि स्वातंत्र्याने सहअस्तित्वात राहतात.
•
(ब) अमेरिकेतील 'मेल्टिंग पॉट' (Melting Pot - जिथे सर्व ओळख विरघळून एक होतात) पेक्षा वेगळे, भारतात विविध गट आपली स्वतंत्र ओळख टिकवून संमिश्र संस्कृतीचा (Composite Culture) अविभाज्य भाग बनतात (सॅलड बाऊल / मोझेक मॉडेल).
•
(क) हे सामान्य नागरिकांना राष्ट्रीय एकात्मतेच्या धाग्यात एकत्र आणते.
•
(ड) भारतात कोणत्याही एका धर्माला राजधर्म (State Religion) मानले जात नाही; सर्व धर्मांना समान कायदेशीर संरक्षण आहे.
३.
त्यामुळे वरील सर्व घटक भारतीय धर्मनिरपेक्षतेला 'मोझेक फ्रेम' ठरवतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
संविधानाचे कलम ५१A(f) प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य सांगते: "आपल्या संमिश्र संस्कृतीच्या (Composite Culture) समृद्ध वारशाचे मोल जाणून तो जतन करणे".
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (All of the above)
Detailed Explanation:
1.
The 'Mosaic' Metaphor of Secularism: Unlike the Western "Melting Pot" concept (where distinct identities assimilate into uniformity), the "Mosaic" or "Salad Bowl" model represents unity in diversity where every cultural and religious community retains its distinct identity while harmoniously contributing to a vibrant composite whole.
2.
In India:
•
Multiple religions and languages flourish with dignity and equal rights (Statement a).
•
Minority and distinct groups retain their unique religious identities while participating in national composite culture (Statement b).
•
It unites diverse common citizens under a common democratic umbrella (Statement c).
•
The State has no established official religion (Statement d).
3.
Hence, all listed factors validate this characterization.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Article 51A(f) mandates every citizen to "value and preserve the rich heritage of our composite culture".