भारतातील 'अमर्यादित विधीग्राह्य चलन' (Unlimited Legal Tender) संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: अ) रिझर्व्ह बँकेने जारी केलेल्या सर्व मूल्यांच्या अधिकृत चलनी नोटा हे कोणत्याही मोठ्या रकमेच्या देयकांसाठी 'अमर्यादित विधीग्राह्य चलन' असतात. ब) कोणत्याही कायदेशीर व्यवहारात किंवा कर्जाच्या फेडीमध्ये हे चलन स्वीकारण्यास समोरची व्यक्ती कायदेशीररीत्या नकार देऊ शकते. योग्य पर्याय निवडा:
EN
With reference to 'Unlimited Legal Tender' in India, consider the following statements:
(a) Official currency banknotes issued by the Reserve Bank of India function as 'Unlimited Legal Tender' for the settlement of payments of any monetary magnitude.
(b) A creditor or counterparty in a lawful transaction can legally refuse to accept this currency in settlement of debts.
Select the correct option:
योग्य उत्तर विधान (अ) योग्य, (ब) अयोग्य (पर्याय १) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
विधान (अ) बरोबर आहे:
•
भारतीय रिझर्व्ह बँक कायदा, १९३४ च्या कलम २६(२) नुसार, आरबीआयने जारी केलेल्या सर्व मूल्यांच्या बँक नोटा संपूर्ण भारतात कितीही मोठ्या रकमेच्या देयकांसाठी 'अमर्यादित विधीग्राह्य' (Unlimited Legal Tender) असतात.
2.
विधान (ब) चुकीचे आहे:
•
विधीग्राह्य चलनाची व्याख्याच अशी आहे की देशातील कोणत्याही व्यक्तीला ते स्वीकारणे कायदेशीररीत्या बंधनकारक असते.
•
वैध चलनी नोटा स्वीकारण्यास कोणीही विनाकारण नकार देऊ शकत नाही; तसा नकार दिल्यास तो कायदेशीर गुन्हा मानला जातो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
अमर्यादित विधीग्राह्य (Unlimited Legal Tender): आरबीआयच्या सर्व चलनी नोटा.
•
मर्यादित विधीग्राह्य (Limited Legal Tender): नाणी (Coins) - नाणे कायद्यानुसार १ रुपयाची नाणी कमाल ₹१,००० पर्यंत आणि ५० पैशांची नाणी कमाल ₹१० पर्यंतच कायदेशीर बंधनकारक असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Statement (a) is correct, (b) is incorrect (Option 1).
Detailed Analysis:
1.
Statement (a) is correct:
•
Under Section 26(2) of the Reserve Bank of India Act, 1934, every banknote issued by the RBI is legal tender at any place in India to settle monetary transactions of unlimited value.
2.
Statement (b) is incorrect:
•
By constitutional definition of legal tender, a creditor within the sovereign territory is legally bound to accept valid banknotes; unconditional refusal to accept legal tender in settlement of lawful dues constitutes an offence.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Unlimited Legal Tender: RBI Currency notes.
•
Limited Legal Tender: Coins (capped at ₹1,000 for ₹1+ coins and ₹10 for 50p coins under the Coinage Act, 2011).