भारतीय तरुणांना देशाच्या निःस्वार्थ सेवेसाठी प्रशिक्षित करण्याच्या उदात्त हेतूने १२ जून १९०५ रोजी पुणे येथे 'भारत सेवक समाज' (The Servants of India Society) ची स्थापना खालीलपैकी कोणी केली?
EN
With the noble aim of training national missionaries to serve the motherland in a selfless spirit, who founded 'The Servants of India Society' in Pune on 12 June 1905?
योग्य उत्तर: पर्याय (२) - नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले.
विश्लेषण:
•
१२ जून १९०५ रोजी पुणे येथे नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले यांनी 'भारत सेवक समाज' (Servants of India Society) ची स्थापना केली.
•
संस्थापक सदस्य: गोखले यांच्या समवेत गणेश देवधर, पटवर्धन आणि द्रविड हे संस्थापक सदस्य होते.
•
उद्दिष्ट: 'भारताच्या सेवेसाठी राष्ट्रीय प्रचारक (National Missionaries) तयार करणे, लोकांमध्ये देशभक्तीची भावना रुजवणे आणि धार्मिक व जातीय सलोखा निर्माण करणे'.
•
नियमावली: संस्थेत प्रवेश घेणाऱ्या सदस्याला कठोर दारिद्र्य आणि त्याग स्वीकारून केवळ १०० रुपये मासिक मानधनावर पूर्णवेळ लोकसेवा करण्याची शपथ घ्यावी लागत असे.
•
सामाजिक कार्य: अस्पृश्यता निवारण, दुष्काळ निवारण कार्य, कामगारांचे शिक्षण आणि आदिवासी कल्याण या क्षेत्रांत संस्थेने अद्वितीय कार्य केले.
•
गोखले यांच्यानंतर श्रीनिवास शास्त्री आणि नंतर पंडित हृदयनाथ कुंझरू यांनी संस्थेचे अध्यक्षपद भूषवले.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
श्यामजी कृष्णवर्मा: 'इंडिया होम रूल सोसायटी' व 'इंडिया हाऊस' (लंडन, १९०५).
•
दादाभाई नौरोजी: ईस्ट इंडिया असोसिएशन (लंडन, १८६६).
•
महात्मा गांधी: साबरमती व सेवाग्राम आश्रम.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारत सेवक समाजाच्या प्रमुख शाखा मुंबई, अलाहाबाद, नागपूर आणि चेन्नई येथे होत्या. या संस्थेतून नारायण मल्हार जोशी (N. M. Joshi - 'सोशल सर्व्हिस लीग' व AITUC चे संस्थापक) आणि अमृतलाल ठक्कर (ठक्कर बाप्पा - आदिवासी सेवा) यांसारखे थोर समाजसेवक घडले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) - Namdar Gopal Krishna Gokhale.
Analysis:
•
On 12 June 1905, Gopal Krishna Gokhale established 'The Servants of India Society' in Pune, alongside G.K. Deodhar, N.A. Dravid, and A.V. Patwardhan.
•
Objective: To train national missionaries for the dedicated service of India in a constitutional spirit, fostering communal harmony and the elevation of depressed classes.
•
Vows: Members took solemn vows renouncing personal ambition and profit, committing to lifelong selfless public service on a modest subsistence stipend.
•
Following Gokhale's demise in 1915, V.S. Srinivasa Sastri succeeded him as president.
Distractor Analysis:
•
Option (1): Shyamaji Krishnavarma established the India Home Rule Society and India House in London (1905).
•
Option (3): Dadabhai Naoroji founded the East India Association in 1866.
•
Option (4): Mahatma Gandhi founded the Sabarmati and Sevagram Ashrams.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Distinguished luminaries trained by the Servants of India Society include N.M. Joshi (founder of the Social Service League and AITUC) and Amritlal V. Thakkar ('Thakkar Bapa', pioneer of tribal welfare).