मानवी जठरातील जठर ग्रंथींद्वारे स्रवणारा **जठर रस (Gastric juice)** हा प्रामुख्याने खालीलपैकी कोणत्या घटकांनी बनलेला असतो? (अ) पेप्सिन (प्रथिन पाचक विकर) (ब) हायड्रोक्लोरिक आम्ल (HCl) (क) श्लेष्मा (संरक्षक म्युकस) खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा:
EN
The **gastric juice** secreted by the gastric glands of the human stomach is composed of which of the following primary constituents?
(A) Pepsin (protein-digesting enzyme)
(B) Hydrochloric Acid (HCl)
(C) Mucus (protective lining agent)
Choose the correct option:
योग्य उत्तर वरीलपैकी सर्व (अ, ब आणि क) आहे.
मुख्य विश्लेषण:
•
मानवी जठराच्या भिंतीतील जठर ग्रंथी (Gastric glands) दररोज सुमारे २ ते ३ लिटर जठर रस (Gastric juice) स्रवतात.
•
जठर रसामध्ये पुढील तीनही मुख्य घटक समाविष्ट असतात:
१.
पेप्सिन (Pepsin): मुख्य पेशींद्वारे पेप्सिनोजेन स्वरूपात स्रावले जाते, जे प्रथिनांचे पेप्टोन्स व प्रोटीओसेसमध्ये विघटन करते.
२.
हायड्रोक्लोरिक आम्ल (HCl): पॅरिएटल पेशींद्वारे स्रवले जाते, जे आम्लधर्मीय pH प्रदान करते आणि जंतू मारते.
३.
श्लेष्मा (Mucus): गॉब्लेट व म्युकस पेशींद्वारे स्रवले जाते, जे जठराच्या आतील भित्तिकेचे तीव्र आम्ल आणि पेप्सिनपासून रक्षण करते.
•
याव्यतिरिक्त अर्भकांमध्ये दुधातील केसीन प्रथिनाचे पचन करण्यासाठी रेनिन (Rennin / Chymosin) हे विकर आणि अत्यंत अल्प प्रमाणात गॅस्ट्रिक लायपेज असते.
पर्याय विश्लेषण:
•
पर्याय १, २ आणि ३ अपूर्ण आहेत, कारण (अ), (ब) आणि (क) हे तिन्ही जठर रसाचे अविभाज्य व आवश्यक घटक आहेत. म्हणून पर्याय ४ योग्य आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
लक्षात ठेवा: जठरात कर्बोदकांचे कोणतेही पचन होत नाही, कारण लाळेतील टायलिन (अमायलेज) जठरातील तीव्र आम्लीय वातावरणामुळे ($pH < ३$) पूर्णपणे निष्क्रिय होते! जठरात प्रामुख्याने प्रथिनांचे अर्धवट पचन होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is All of the above (A, B, and C).
Key Analysis:
•
In humans, the gastric mucosa secretes roughly 2 to 3 liters of gastric juice per day.
•
Gastric juice is composed of three vital constituents:
1.
Pepsin: Synthesized by Chief (peptic) cells as inactive pepsinogen, activated by acid to break down proteins into proteoses and peptones.
2.
Hydrochloric Acid (HCl): Secreted by Parietal (oxyntic) cells to establish low pH (~1.5–2.0) and disinfect food.
3.
Mucus: Secreted by mucous neck cells and surface epithelium to form a protective physical and chemical gel coat preventing self-digestion.
•
In infants, gastric juice also contains Rennin (Chymosin), a proteolytic enzyme that curdles soluble milk protein casein into insoluble paracasein in the presence of calcium.
Distractor Analysis:
•
Options 1, 2, and 3 provide only subsets of the primary secretions. Because (A), (B), and (C) together constitute the definitive functional triad of gastric juice, Option 4 is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
High-frequency MPSC concept: Carbohydrate digestion ceases in the stomach because salivary amylase (ptyalin) is denatured and inactivated by the gastric juice's high acidity ($pH < 3$). The stomach primarily performs initial proteolysis of proteins!