भारतीय राज्यघटनेच्या निर्मितीमध्ये विविध परकीय राज्यघटनांमधून तरतुदी स्वीकारल्या गेल्या. खालीलपैकी कोणती तरतूद कॅनडाच्या राज्यघटनेतून स्वीकारलेली नाही (ती आयर्लंडच्या घटनेतून घेण्यात आली आहे)?
EN
Provisions from various foreign constitutions were adopted in framing the Indian Constitution. Which of the following provisions was NOT borrowed from the Canadian Constitution (having been adopted from the Irish Constitution instead)?
भारतीय राज्यघटनेचे परदेशी स्रोत - कॅनडा विरुद्ध आयर्लंड:
१.
कॅनडाच्या राज्यघटनेतून घेतलेल्या तरतुदी (Canadian Constitution):
•
प्रबळ केंद्रासह संघराज्य पद्धती (Federation with a strong Centre).
•
शेषाधिकार केंद्राकडे असणे (Residuary powers with the Centre - कलम २४८).
•
केंद्राद्वारे घटकराज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती (Appointment of state governors by the Centre).
•
सर्वोच्च न्यायालयाचे सल्लागार अधिकारक्षेत्र (Advisory jurisdiction of the Supreme Court - कलम १४३).
२.
आयर्लंडच्या राज्यघटनेतून घेतलेल्या तरतुदी (Irish Constitution):
•
राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP - Directive Principles of State Policy - कलम ३६ ते ५१).
•
राज्यसभेवर १२ नामवंत सदस्यांचे राष्ट्रपतींद्वारे नामांकन (Nomination of members to Rajya Sabha - साहित्य, विज्ञान, कला, समाजसेवा).
•
राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीची पद्धत (Method of election of the President).
३.
निष्कर्ष:
•
'राज्यसभेसाठी सदस्यांचे नामांकन' ही तरतूद कॅनडाकडून नव्हे, तर आयर्लंडकडून स्वीकारण्यात आली आहे.
अतएव, पर्याय क्र. १ हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
दक्षिण आफ्रिकेकडून 'राज्यसभेच्या सदस्यांची निवडणूक पद्धत' आणि 'घटनादुरुस्ती पद्धत' घेण्यात आली आहे. राज्यसभेचे 'नामांकन' (आयर्लंड) आणि 'निवडणूक' (दक्षिण आफ्रिका) यातील फरक लक्षात ठेवावा.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Sources of the Indian Constitution - Canada vs. Ireland:
1.
Features Borrowed from Canada:
•
Federation with a strong Centre.
•
Vesting of residuary powers in the Centre (Article 248).
•
Appointment of state governors by the Central Government.
•
Advisory jurisdiction of the Supreme Court (Article 143).
2.
Features Borrowed from Ireland:
•
Directive Principles of State Policy (Part IV).
•
Nomination of 12 members to the Council of States (Rajya Sabha) by the President for excellence in Literature, Science, Art, and Social Service.
•
Method of election of the President.
3.
Conclusion:
•
Nomination of members to the Rajya Sabha was derived from the Irish Constitution, NOT the Canadian Constitution.
Therefore, Option 1 is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Differentiate carefully: Nomination of Rajya Sabha members was borrowed from Ireland, whereas the Method of Election of Rajya Sabha members was borrowed from South Africa.