योग्य उत्तर: पर्याय (२) - कॅनडा.
विश्लेषण:
•
भारतीय राज्यघटनेने कॅनडाच्या राज्यघटनेकडून पुढील प्रमुख तरतुदी स्वीकारल्या आहेत:
१)
सर्वोच्च न्यायालयाचे सल्लागार अधिकारक्षेत्र (Advisory Jurisdiction of Supreme Court - कलम १४३).
२)
प्रबळ केंद्र असलेले संघराज्य (Federation with a strong Centre).
३)
शेषाधिकार केंद्राकडे असणे (Vesting of residuary powers in the Centre - कलम २४८).
४)
केंद्राकडून घटकराज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती (Appointment of State Governors by the Centre).
•
अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाला सल्लागार अधिकारक्षेत्र नसते; ते केवळ प्रत्यक्ष खटल्यांवर निर्णय देते. कॅनडामध्ये गव्हर्नर-जनरल सर्वोच्च न्यायालयाचा सल्ला घेऊ शकतात, त्याच धर्तीवर भारतात कलम १४३ समाविष्ट केले गेले.
कलम १४३ मधील सल्ला: राष्ट्रपतींना सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेला सल्ला राष्ट्रपतींवर बंधनकारक नसतो; तो केवळ सल्लागार स्वरूपाचा असतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) - Canada.
Analysis:
•
The provision for Advisory Jurisdiction of the Supreme Court under Article 143 was adopted from the Canadian constitutional system.
•
Key features borrowed from Canada:
1.
Advisory jurisdiction of the Supreme Court;
2.
Federation with a strong Centre;
3.
Vesting of residuary powers in the Centre;
4.
Appointment of State Governors by the Centre.
•
Note: The US Supreme Court does not possess advisory jurisdiction (it strictly adjudicates 'cases and controversies'). Canada's Supreme Court possesses advisory reference powers, which India replicated under Article 143.
Distractor Evaluation:
•
Option (1) USA: Originated judicial review and fundamental rights, but not advisory jurisdiction.
•
Option (2) Canada: Correct source.
•
Options (3) & (4): Ireland and Australia contributed DPSP and Concurrent List respectively.
Under Article 143, the opinion rendered by the Supreme Court is purely advisory and is not legally binding on the President.
