भारतीय संविधानाच्या कलम २९(१) मधील तरतुदीनुसार, भारताच्या राज्यक्षेत्रात किंवा त्याच्या कोणत्याही भागात राहणाऱ्या नागरिकांच्या कोणत्याही गटाला स्वतःची वेगळी भाषा, लिपी किंवा _________ असल्यास ती जतन करण्याचा अधिकार असेल.
EN
According to Article 29(1) of the Indian Constitution, any section of the citizens residing in the territory of India or any part thereof having a distinct language, script or _________ of its own shall have the right to conserve the same.
योग्य उत्तर पर्याय (४) 'संस्कृती (Culture)' आहे.
विश्लेषण:
१.
कलम २९(१) चा मूळ मजकूर: "भारताच्या राज्यक्षेत्रात किंवा त्याच्या कोणत्याही भागात राहणाऱ्या नागरिकांच्या कोणत्याही गटाला स्वतःची वेगळी भाषा, लिपी किंवा संस्कृती (Language, Script or Culture) असल्यास ती जतन करण्याचा अधिकार असेल."
२.
संविधानात कलम २९(१) अंतर्गत संरक्षणासाठी केवळ तीन निकष स्पष्टपणे दिलेले आहेत:
(i)
भाषा (Language)
(ii)
लिपी (Script)
(iii)
संस्कृती (Culture)
३.
कलम २९(१) चा अधिकार निरपेक्ष (Absolute) असून त्यावर कलम १९(२) प्रमाणे वाजवी बंधने घालता येत नाहीत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कलम २९(१) मध्ये 'धर्म' किंवा 'जात' या शब्दांचा समावेश नाही; तिथे केवळ 'भाषा, लिपी अथवा संस्कृती' हे तीनच शब्द आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) 'Culture'.
Analysis:
1.
The verbatim text of Article 29(1) reads: "Any section of the citizens residing in the territory of India or any part thereof having a distinct language, script or culture of its own shall have the right to conserve the same."
2.
Only three criteria are specifically enumerated under Article 29(1):
(i)
Language
(ii)
Script
(iii)
Culture
3.
The right under Article 29(1) to conserve distinct language, script, or culture is an absolute right, not subjected to reasonable restrictions like Article 19.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Notice that Article 29(1) does not mention 'religion' or 'caste'; it strictly mentions 'language, script, or culture'.