भारतीय निवडणूक प्रक्रियेमध्ये मतदारांना मतपत्रिकेवर किंवा ईव्हीएमवर (EVM) कोणत्याही उमेदवाराला मत न देण्याचा 'वरीलपैकी कोणीही नाही' (None of the Above - NOTA) हा पर्याय सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार कोणत्या वर्षापासून अधिकृतपणे उपलब्ध करून देण्यात आला?
EN
From which year was the 'None of the Above' (NOTA) option officially introduced on Electronic Voting Machines (EVMs) and ballot papers pursuant to the directive of the Supreme Court of India?
अचूक उत्तर: पर्याय (२) २०१३ पासून
स्पष्टीकरण:
•
नोटा (NOTA) चा इतिहास व पार्श्वभूमी:
१.
पीपल्स युनियन फॉर सिव्हिल लिबर्टीज (PUCL) वि. भारत सरकार (२७ सप्टेंबर २०१३): या ऐतिहासिक खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने निर्देश दिले की, मतदारांना 'नकाराधिकार' (Right to Negative Voting) असणे हा अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा (कलम १९(१)(a)) भाग आहे.
२.
सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानंतर निवडणूक आयोगाने नोव्हेंबर-डिसेंबर २०१३ मधील ५ राज्यांच्या (दिल्ली, राजस्थान, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, मिझोराम) विधानसभा निवडणुकीत पहिल्यांदा NOTA पर्यायाचा वापर सुरू केला.
३.
२०१४ च्या १६ व्या लोकसभा निवडणुकीत संपूर्ण देशभर NOTA प्रथमच सार्वत्रिक निवडणुकांमध्ये लागू झाला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: नोटा (NOTA) ला सर्वाधिक मते मिळाल्यासही नियमांनुसार नोटानंतर सर्वाधिक मते मिळवणारा उमेदवारच विजयी घोषित केला जातो (सध्या नोटाला 'फिक्शनल इलेक्टोरल व्हॅल्यू' आहे, फेरनिवडणुकीची तरतूद सार्वत्रिक निवडणुकीत नाही).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) From 2013
Explanation:
•
Background of NOTA (None of the Above):
1.
In the landmark case *PUCL v. Union of India (27 September 2013)*, the Supreme Court ruled that the right to register a negative vote is an inherent aspect of the freedom of expression under Article 19(1)(a).
2.
Following this judgment, the Election Commission introduced NOTA on EVMs for the first time in the Assembly elections of five states (Delhi, Mizoram, Rajasthan, Madhya Pradesh, and Chhattisgarh) in late 2013.
3.
It was implemented nationwide in the 2014 Lok Sabha general elections.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Even if NOTA secures the highest number of votes in a constituency, the candidate securing the next highest number of valid votes is declared elected under existing Representation of the People Act rules.