नीती आयोग पुरस्कृत स्पर्धात्मक संघराज्यात खालीलपैकी कोणत्या बाबींचा समावेश होत नाही ? a. राज्यांमध्ये निरोगी स्पर्धा निर्माण होण्यासाठी राज्यांची क्रमवारी ठरवणे. b. राज्यांचा शालेय आणि आरोग्य निर्देशांक. c. राज्यांचा निर्यात स्पर्धात्मकता निर्देशांक. d. सुरक्षा बाजार निर्देशांक. योग्य उत्तर निवडा.
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (फक्त d)
स्पष्टीकरण:
नीती आयोगाच्या प्रमुख कार्यांपैकी एक म्हणजे राज्यांमध्ये विकासात्मक स्पर्धा निर्माण करून 'स्पर्धात्मक संघराज्य' (Competitive Federalism) बळकट करणे.
त्यामुळे नीती आयोगाच्या स्पर्धात्मक संघराज्यात फक्त d चा समावेश होत नाही.
नीती आयोग 'सहकारी संघराज्य' (Cooperative Federalism - सर्व मुख्यमंत्र्यांना सोबत घेऊन) आणि 'स्पर्धात्मक संघराज्य' (Competitive Federalism - निर्देशांकांद्वारे निरोगी स्पर्धा) या दोन्ही तत्त्वांवर भर देतो.
Correct Answer: Option 4 (Only d)
Explanation:
To foster Competitive Federalism, NITI Aayog ranks states across critical development parameters using data-driven performance indices:
Hence, only d is NOT included in NITI Aayog's competitive federalism framework.
NITI Aayog drives governance reforms through two complementary pillars: 'Cooperative Federalism' (collective policy formulation via the Governing Council) and 'Competitive Federalism' (performance-based rankings).