भारतीय राज्य घटनेतील तरतुदीनुसार धार्मिक मूलभूत हक्काचे अनुषंगाने खालीलपैकी कोणत्या तरतूदी घटनादत्त आहेत? अ) धार्मिक मूलभूत हक्क केवळ भारतीय नागरिक उपभोगू शकतो. ब) धार्मिक आचरणाशी संबंधित आर्थिक, वित्तीय राजकीय कृत्ये राज्य यंत्रणा कायद्याद्वारे नियंत्रित करू शकेल. क) सार्वजनिक स्वरूपाच्या हिंदु धार्मिक संस्था सर्व भारतीय नागरीकांना खुले करून देण्याचा कायदा राज्य यंत्रणेला करता येईल. ड) कृपाण धारण करणे ही शीख धर्म पाळण्याची बाब समजण्यात येईल. पर्यायी उत्तरे :
EN
According to the provisions of the Constitution of India, which of the following provisions regarding the Fundamental Right to Religion are constitutionally granted?
a) The Fundamental Right to Religion can be enjoyed only by Indian citizens.
b) The State may regulate or restrict by law any economic, financial, political or other secular activity associated with religious practice.
c) The State may make a law throwing open Hindu religious institutions of a public character to all Indian citizens.
d) The wearing and carrying of kirpans shall be deemed to be included in the profession of the Sikh religion.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (1) ब, ड
सविस्तर विश्लेषण:
•
कलम 25 - धर्मस्वातंत्र्याचा अधिकार:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: धार्मिक स्वातंत्र्याचा अधिकार (कलम 25 ते 28) हा केवळ भारतीय नागरिकांनाच नव्हे, तर भारतातील परकीय नागरिकांनाही (सर्व व्यक्तींना) उपलब्ध आहे.
•
विधान (ब) योग्य आहे: कलम 25(2)(a) नुसार, धार्मिक आचरणाशी संबंधित कोणतीही आर्थिक, वित्तीय, राजकीय किंवा इतर ऐहिक (secular) कृत्ये नियंत्रित करण्याचा किंवा प्रतिबंधित करण्याचा अधिकार राज्यसंस्थेला आहे.
•
विधान (क) चुकीचे आहे: कलम 25(2)(b) मध्ये "सार्वजनिक स्वरूपाच्या हिंदू धार्मिक संस्था हिंदूंच्या सर्व वर्गांना व घटकांना खुले करून देण्याची" तरतूद आहे, 'सर्व भारतीय नागरिकांना' नव्हे.
•
विधान (ड) योग्य आहे: कलम 25 चे स्पष्टीकरण 1 (Explanation I) नुसार, "कृपाण बाळगणे व ते धारण करणे हे शीख धर्म पाळण्याच्या व मानण्याच्या अधिकारात समाविष्ट असल्याचे समजण्यात येईल."
•
म्हणून केवळ 'ब' आणि 'ड' या तरतुदी घटनादत्त आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: कलम 25 मधील 2 स्पष्टीकरणे (Explanations):
1.
कृपाण धारण करणे आणि बाळगणे हे शीख धर्माचरणाचा भाग मानले जाईल.
2.
'हिंदू' या संज्ञेमध्ये शीख, जैन आणि बौद्ध धर्माच्या व्यक्तींचा समावेश होतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) b, d
Detailed Analysis:
•
Article 25 - Freedom of Religion:
•
Statement (a) is incorrect: Freedom of conscience and free profession, practice, and propagation of religion under Article 25 is available to all persons (both citizens and foreigners), not only to citizens.
•
Statement (b) is correct: Article 25(2)(a) empowers the State to make laws regulating or restricting any economic, financial, political, or other secular activity associated with religious practice.
•
Statement (c) is incorrect: Article 25(2)(b) provides for throwing open Hindu religious institutions of a public character to "all classes and sections of Hindus", not "all Indian citizens".
•
Statement (d) is correct: Explanation I to Article 25 expressly states that the wearing and carrying of kirpans shall be deemed to be included in the profession of the Sikh religion.
•
Thus, only provisions b and d are constitutionally granted.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Article 25 Explanations:
1.
Wearing and carrying kirpans is included in practicing Sikhism.
2.
Reference to Hindus includes persons professing Sikh, Jaina, or Buddhist religion.