भारतीय संविधानातील तरतुदींनुसार खालीलपैकी कोणते विधिमंडळ सभागृह विसर्जित न होता संसदेद्वारे कायद्याने पूर्णपणे नष्ट/रद्द (Abolished) केले जाऊ शकते?
EN
According to the provisions of the Indian Constitution, which of the following legislative houses can be completely abolished by Parliament without being subject to dissolution?
योग्य उत्तर: (३) विधान परिषद (Legislative Council).
स्पष्टीकरण:
•
संविधानाच्या अनुच्छेद १६९ नुसार, संसदेला कायद्याद्वारे कोणत्याही राज्यात विधान परिषद निर्माण करण्याचा (Creation) किंवा ती पूर्णपणे रद्द करण्याचा (Abolition) अधिकार आहे.
•
यासाठी संबंधित राज्याच्या विधानसभेने एकूण सदस्यसंख्येच्या बहुमताने आणि उपस्थित राहून मतदान करणाऱ्या सदस्यांच्या २/३ बहुमताने (विशेष बहुमत) ठराव संमत करणे आवश्यक असते.
•
त्यानंतर संसदेत हा कायदा साध्या बहुमताने मंजूर केला जातो (अनुच्छेद १६९(३) नुसार याला कलम ३६८ अन्वये घटनादुरुस्ती मानले जात नाही).
•
तुलना:
•
राज्यसभा: स्थायी सभागृह असून ते विसर्जितही होत नाही आणि रद्दही केले जाऊ शकत नाही.
•
लोकसभा आणि विधानसभा: ५ वर्षांनी किंवा मुदतीपूर्वी विसर्जित होतात, पण रद्द केल्या जात नाहीत.
•
विधान परिषद: विसर्जित होत नाही, परंतु पूर्णपणे रद्द (Abolished) केली जाऊ शकते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सध्या भारतात केवळ ६ राज्यांमध्ये विधान परिषद अस्तित्वात आहे: महाराष्ट्र, कर्नाटक, उत्तर प्रदेश, बिहार, आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणा.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (3) Vidhan Parishad (Legislative Council).
Explanation:
•
Under Article 169 of the Constitution, Parliament can abolish an existing Legislative Council or create a new one in a state.
•
Prerequisite: The Legislative Assembly of the state must pass a resolution by a special majority (majority of total membership and a majority of not less than two-thirds of members present and voting).
•
Parliament then passes an ordinary law with a simple majority. Under Article 169(3), this is not deemed an amendment to the Constitution under Article 368.
•
Comparison:
•
Rajya Sabha: Permanent House; can neither be dissolved nor abolished.
•
Lok Sabha & Vidhan Sabha: Can be dissolved, but not abolished.
•
Vidhan Parishad: Permanent House (not subject to dissolution), but can be completely abolished.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Currently, only 6 Indian States possess a bicameral legislature (Vidhan Parishad): Maharashtra, Karnataka, Uttar Pradesh, Bihar, Andhra Pradesh, and Telangana.