कलम 20(3) स्वतः विरुद्ध साक्षीदार होण्याच्या सक्ती पासून संरक्षण प्रदान करते. खालीलपैकी कोणत्या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने "साक्षीदार असणे" या वाक्यांशाचा अर्थ लावला आहे ?
EN
Article 20(3) provides protection against compelled self-incrimination. In which of the following cases did the Supreme Court interpret the phrase "to be a witness"?
योग्य उत्तर: पर्याय २ (एम.पी. शर्मा वि. सतिश चंद्रा - M.P. Sharma v. Satish Chandra, 1954)
खटला व कलम २०(३) विश्लेषण:
•
अनुच्छेद 20(3) - स्वतःविरुद्ध साक्षीदार न होण्याचा हक्क (Protection against Self-Incrimination):
*"कोणत्याही अपराधाचा आरोप असलेल्या कोणत्याही व्यक्तीवर स्वतःविरुद्ध साक्षीदार होण्याची सक्ती केली जाणार नाही."*
•
एम. पी. शर्मा विरुद्ध सतीश चंद्र खटला (1954):
•
या ऐतिहासिक खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाच्या ८ न्यायाधीशांच्या घटनापीठाने "साक्षीदार असणे" ('To be a witness') या संज्ञेचा विस्तृत अर्थ लावला.
•
न्यायालयाने स्पष्ट केले की केवळ न्यायालयात तोंडी साक्ष देणेच नव्हे, तर आरोपीकडून जबरीने कागदपत्रे, पुरावे किंवा अंगठ्याचे ठसे मिळवणे हे कलम २०(३) च्या कक्षेत कसे येते याचे स्पष्टीकरण या खटल्यात दिले गेले.
•
(पुढे १९६१ च्या 'काठी कालू ओघड' खटल्यात यात सुधारणा करून हस्तलेखन व अंगठ्याचे ठसे नमुने घेणे हे २०(३) चे उल्लंघन नाही असे ठरवले).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
कलम 20(3) शी संबंधित प्रमुख खटले:
1.
*M.P. Sharma v. Satish Chandra (1954)* $\rightarrow$ 'To be a witness' चा अर्थ.
2.
*State of Bombay v. Kathi Kalu Oghad (1961)* $\rightarrow$ नमुने/अंगठ्याचे ठसे घेणे सक्ती मानले जात नाही.
3.
*Selvi v. State of Karnataka (2010)* $\rightarrow$ नार्को चाचणी (Narco analysis) व पॉलिग्राफ चाचणी जबरीने करणे कलम २०(३) चे उल्लंघन आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (M.P. Sharma v. Satish Chandra)
Case Law on Article 20(3) - Self-Incrimination:
•
Article 20(3): *"No person accused of any offence shall be compelled to be a witness against himself."*
•
M.P. Sharma v. Satish Chandra (AIR 1954 SC 300):
•
An 8-judge bench of the Supreme Court analyzed the constitutional ambit of the phrase "to be a witness".
•
The Court held that "to be a witness" is not confined merely to oral testimony in a courtroom, but extends to compelled production of documents or furnishing evidence from one's own possession that might incriminate the accused.
•
(Later refined in *State of Bombay v. Kathi Kalu Oghad, 1961*, and *Selvi v. State of Karnataka, 2010*).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Milestones of Article 20(3):
•
M.P. Sharma (1954): Interpreted "to be a witness".
•
Selvi Case (2010): Declared involuntary Narco-analysis, Brain Mapping, and Polygraph tests unconstitutional under Article 20(3) and Article 21.