धोकादायक कचरा (व्यवस्थापन, हाताळणी आणि सीमापार वाहतूक) नियम, 2008 नुसार ________ हे धोकादायक कचऱ्याच्या सीमापार वाहतुकीशी संबंधित आणि भारताच्या कोणत्याही भागातून धोकादायक कचऱ्याच्या वाहतुकीची परवानगी देणारे नोडल मंत्रालय असेल.
EN
As per the Hazardous Waste (Management, Handling and Transboundary Movement) Rules, 2008, the ______shall be the nodal Ministry to deal with the transboundary movement of the hazardous wastes and to grant permission for transit of the hazardous wastes through any part of India.
योग्य उत्तर: पर्याय १ (पर्यावरण आणि वन मंत्रालय, भारत सरकार)
सविस्तर विश्लेषण:
धोकादायक कचरा (व्यवस्थापन, हाताळणी आणि सीमापार वाहतूक) नियम, २००८:
1.
नोडल मंत्रालय: या नियमांनुसार भारत सरकारचे पर्यावरण आणि वन मंत्रालय (Ministry of Environment and Forests - आता MoEFCC) हे धोकादायक कचऱ्याच्या सीमापार वाहतुकीशी (Transboundary Movement) संबंधित सर्व बाबींसाठी आणि भारताच्या कोणत्याही भागातून अशा कचऱ्याच्या वाहतुकीस (Transit) परवानगी देणारे सर्वोच्च नोडल मंत्रालय आहे.
2.
आंतरराष्ट्रीय पार्श्वभूमी: हे नियम १९८९ च्या बेसेल कराराच्या (Basel Convention) तरतुदींची अंमलबजावणी करण्यासाठी पर्यावरण संरक्षण कायदा, १९८६ अंतर्गत लागू करण्यात आले आहेत.
3.
नोडल मंत्रालयाची भूमिका: भारतात कोणत्याही परदेशी विषारी किंवा घातक कचऱ्याची आयात (Import) किंवा पुनर्वापरासाठी वाहतूक करण्यापूर्वी MoEFCC कडून पूर्वपरवानगी आणि अनापत्ती प्रमाणपत्र (NOC) घेणे कायद्याने अनिवार्य आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
२००८ च्या नियमांची जागा आता धोकादायक आणि इतर कचरा (व्यवस्थापन आणि सीमापार हालचाल) नियम, २०१६ ने घेतली आहे, ज्यामध्ये घातक कचरा आयात करण्यावर अधिक कडक निर्बंध लादले गेले आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Ministry of Environment and Forests, Govt. of India)
Detailed Analysis:
Hazardous Wastes Rules, 2008:
1.
Nodal Authority: Under Rule 16 of the Hazardous Waste (Management, Handling and Transboundary Movement) Rules, 2008, the Ministry of Environment and Forests (MoEF, now MoEFCC) is designated as the nodal Ministry to regulate transboundary movement and grant statutory transit permission through India.
2.
International Conduit: India enacted these rules to fulfill its binding obligations under the Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal.
3.
Statutory Oversight: Prior informed consent, toxic waste tracking manifests, and import-export vetting for authorized recycling are exclusively processed through MoEFCC in coordination with the Central Pollution Control Board (CPCB) and customs authorities.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
These rules were substantially upgraded in 2016 as the Hazardous and Other Wastes (Management and Transboundary Movement) Rules, 2016, placing stringent prohibitions on the import of solid plastic waste, e-waste, and lead-acid batteries for disposal.