खाली दोन वाक्ये दिलेली आहेत. त्यापैकी पहिले प्रतिपादन (A)म्हटले आहे आणि दुसरे कारण (R) म्हटले आहे. दोन्ही वाक्यांचे परीक्षण करा आणि खाली दिलेल्या पर्यायांमधून योग्य पर्याय निवडा: प्रतिपादन (A) : सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालये हेबियस कॉर्पस रिट (प्राधिलेख) निर्गमित करू शकतात. कारण (R) : सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालये दोन्हींना रिट निर्गमित करण्याचा समान अधिकार आहे. पर्यायी उत्तरे :
EN
Assertion (A): The Supreme Court and High Courts can issue the writ of Habeas Corpus.
Reason (R): Both the Supreme Court and High Courts have equal powers to issue writs.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (3) A बरोबर आहे, R बरोबर नाही.
सविस्तर विश्लेषण:
•
प्रतिपादन (A) बरोबर आहे: भारतीय संविधानाच्या कलम 32 अन्वये सर्वोच्च न्यायालय आणि कलम 226 अन्वये उच्च न्यायालये बेकायदेशीर अटकेविरुद्ध 'हेबियस कॉर्पस' (बंदीप्रत्यक्षीकरण) रिट निर्गमित करू शकतात.
•
कारण (R) चुकीचे आहे: सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयांचे रिट निर्गमित करण्याचे अधिकार 'समान' नाहीत, तर त्यांमध्ये लक्षणीय फरक आहे:
1.
सर्वोच्च न्यायालय (कलम 32) केवळ 'मूलभूत हक्कांच्या' अंमलबजावणीसाठी रिट काढू शकते, तर उच्च न्यायालय (कलम 226) मूलभूत हक्कांव्यतिरिक्त 'इतर कोणत्याही कायदेशीर कारणासाठी' रिट काढू शकते (उच्च न्यायालयाचा अधिकार अधिक व्यापक आहे).
2.
प्रादेशिक कार्यक्षेत्राच्या बाबतीत सर्वोच्च न्यायालयाचा अधिकार संपूर्ण भारतासाठी आहे, तर उच्च न्यायालयाचा अधिकार संबंधित राज्यापुरता मर्यादित आहे.
•
त्यामुळे दोघांचे अधिकार समान नसून R हे चुकीचे आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: रिट अधिकारांची तुलना:
•
सर्वोच्च न्यायालय (कलम 32): केवळ मूलभूत हक्क (संकुचित विषय, संपूर्ण भारत कार्यक्षेत्र).
•
उच्च न्यायालय (कलम 226): मूलभूत हक्क + इतर कायदेशीर हक्क (व्यापक विषय, राज्य मर्यादित कार्यक्षेत्र).
दोन्ही न्यायालयांचे अधिकार समान नाहीत!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) A is correct, but R is incorrect.
Detailed Analysis:
•
Assertion (A) is correct: Both the Supreme Court (under Article 32) and the High Courts (under Article 226) are empowered to issue the writ of Habeas Corpus to protect personal liberty against unlawful detention.
•
Reason (R) is incorrect: The writ powers of the Supreme Court and High Courts are NOT equal:
1.
The High Court has broader writ powers because it can issue writs for the enforcement of Fundamental Rights as well as "for any other purpose" (ordinary legal rights). The Supreme Court can issue writs strictly for Fundamental Rights.
2.
In terms of territorial jurisdiction, the Supreme Court has nationwide reach, whereas the High Court's jurisdiction is confined to its state territory.
•
Thus, their writ powers are distinct and not equal; therefore, R is false.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: High Court's writ jurisdiction under Article 226 is wider than the Supreme Court's under Article 32 regarding subject matter, but narrower regarding territorial reach.