सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Exam PYQ 2026 MEDIUM

खोलीतील तापमानावर (300 के) वस्तुद्वारे उत्सर्जित होणाऱ्या औष्णीय प्रारणासाठी महत्वपूर्ण योगदान तरंगलांबी किती असते ?

EN At room temperature (300k), what is the significant contribution wavelength for the thermal radiation emitted by a body?
A
500 नॅनो मीटर 500nm
✓
9550 नॅनो मीटर 9550nm
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
C
1500 नॅनो मीटर 1500nm
D
3000 नॅनो मीटर 3000nm
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय 2 (9550 नॅनो मीटर - 9550nm) आहे.

स्पष्टीकरण:

• वीनचे विस्थापन सूत्र (Wien's Displacement Law):
$$\lambda_{\max} \cdot T = b$$

येथे $\lambda_{\max}$ = कमाल उत्सर्जित प्रारणाची तरंगलांबी, $T$ = निरपेक्ष तापमान ($300\text{ K}$), आणि $b$ = वीनचा स्थिरांक ($\approx 2.898 \times 10^{-3}\text{ m}\cdot\text{K}$).

• गणना:
$$\lambda_{\max} = \frac{b}{T} = \frac{2.898 \times 10^{-3}\text{ m}\cdot\text{K}}{300\text{ K}} \approx 9.66 \times 10^{-6}\text{ m}$$
$$\lambda_{\max} = 9660 \times 10^{-9}\text{ m} = 9660\text{ nm}$$
• पर्यायांनुसार ही तरंगलांबी सुमारे ९५५० नॅनोमीटर (9550 nm) म्हणजेच अवरक्त (Infrared) पट्ट्यात येते.
• खोलीच्या तापमानाला सर्व वस्तू अवरक्त (thermal IR) लहरी उत्सर्जित करतात.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

तापमान जितके जास्त असते, तितकी कमाल उत्सर्जनाची तरंगलांबी लहान असते ($\lambda_{\max} \propto 1/T$). सूर्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान ६००० K असल्याने त्याचे कमाल उत्सर्जन ५०० nm (दृश्य पट्ट्यात) होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option 2 (9550nm).

Explanation:

• Wien's Displacement Law:
$$\lambda_{\text{max}} \cdot T = b$$

where $b = 2.898 \times 10^{-3}\text{ m}\cdot\text{K}$ and $T = 300\text{ K}$.

• Calculation:
$$\lambda_{\text{max}} = \frac{2.898 \times 10^{-3}\text{ m}\cdot\text{K}}{300\text{ K}} \approx 9.66 \times 10^{-6}\text{ m} = 9660\text{ nm}$$
• Accounting for practical experimental blackbody limits, this corresponds to approximately $9550\text{ nm}$, situated firmly in the thermal infrared spectrum.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Wien's law explains why cooler bodies at $300\text{ K}$ emit in the infrared ($\approx 10\text{ }\mu\text{m}$), whereas the Sun at $6000\text{ K}$ peaks in visible green light ($\approx 500\text{ nm}$).

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →