आण्विक कचऱ्यामधील किरणोस्तर्ग पातळीच्या आधारे भारतातील आण्विक कचऱ्याचे वर्गीकरण असे आहे. a. कमी-पातळीचा किरणोत्सर्ग असलेला आण्विक कचरा. b. ट्रांसयुरेनीक आण्विक कचरा. c. मध्यम-पातळीचा किरणोत्सर्ग असलेला आण्विक कचरा. d. उच्च-पातळीचा किरणोत्सर्ग असलेला आण्विक कचरा.
EN
Based on radioactivity levels, radioactive waste in India is classified into which categories?
a. Low-level radioactive waste
b. Transuranic radioactive waste
c. Intermediate-level radioactive waste
d. High-level radioactive waste
योग्य उत्तर: पर्याय (४) a, c, d
स्पष्टीकरण:
•
भारतातील आण्विक कचऱ्याचे अधिकृत वर्गीकरण:
•
अणुऊर्जा नियामक मंडळ (AERB) आणि भाभा अणुसंशोधन केंद्राच्या (BARC) मानकांनुसार, किरणोत्सर्गाच्या पातळीवर आणि उत्सर्जित होणाऱ्या उष्णतेवर आधारित भारतातील आण्विक कचरा प्रामुख्याने तीन मुख्य वर्गांमध्ये विभागला जातो:
•
(a) कमी-पातळीचा किरणोत्सर्ग असलेला कचरा (Low-Level Waste - LLW): हातमोजे, कपडे, प्रयोगशाळा उपकरणे.
•
(c) मध्यम-पातळीचा किरणोत्सर्ग असलेला कचरा (Intermediate-Level Waste - ILW): अणुभट्टीचे फिल्टर, रासायनिक गाळ.
•
(d) उच्च-पातळीचा किरणोत्सर्ग असलेला कचरा (High-Level Waste - HLW): अणुभट्टीतील वापरलेले इंधन (Spent Fuel) आणि पुनर्प्रक्रियेतून निर्माण होणारा अति-किरणोत्सारी द्रव.
•
*(टीप: 'ट्रान्सयुरेनिक कचरा' - TRU हे अमेरिकेच्या ऊर्जा विभागाचे वर्गीकरण आहे, भारतात प्राथमिक वर्गीकरण LLW, ILW आणि HLW या तीन पातळ्यांमध्येच केले जाते).*
•
म्हणून अचूक उत्तर a, c आणि d (पर्याय ४) हे आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
उच्च पातळीच्या किरणोत्सारी कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्यासाठी भारतात 'काचिकीकरण' (Vitrification) तंत्रज्ञान वापरले जाते, ज्यामध्ये किरणोत्सारी कचरा बोरोसिलिकेट काचेच्या स्लॅबमध्ये कायमचा बंदिस्त केला जातो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) a, c, d
Explanation:
•
Classification of Radioactive Waste in India:
•
Standardized by the Atomic Energy Regulatory Board (AERB) and the Department of Atomic Energy (DAE) based on radioactivity levels and heat generation:
•
(a) Low-Level Waste (LLW): Trash, protective clothing, and contaminated lab tools with low activity, disposed of in Near Surface Disposal Facilities (NSDF).
•
(c) Intermediate-Level Waste (ILW): Reactor resins, chemical sludges, and reactor components requiring shielding but minimal cooling.
•
(d) High-Level Waste (HLW): Reprocessing liquids and spent nuclear fuel containing fission products, requiring heavy radiation shielding and active cooling for decades.
•
'Transuranic waste' (b) is a specific classification used in the United States regulations; India strictly categorizes by LLW, ILW, and HLW.
•
Hence, the Indian classification comprises a, c, and d.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
For High-Level Waste, India operates indigenous Joule-Heated Ceramic Melter Vitrification Plants at Trombay, Tarapur, and Kalpakkam to immobilize liquid waste into borosilicate glass blocks.