खालील सजीवांचा विचार करा: अ) जिवाणू (Bacteria) ब) विषाणू (Virus) क) अमिबा (Amoeba) ड) निल-हरित शैवाल / सायनोबॅक्टेरिया (Blue-Green Algae) वरीलपैकी कोणत्या सजीवांमध्ये **'आदिकेंद्रकी पेशी' (Prokaryotic Cells)** आढळतात?
EN
Consider the following biological entities:
a) Bacteria
b) Virus
c) Amoeba
d) Blue-green algae (Cyanobacteria)
Which of the above possess authentic **Prokaryotic Cells**?
योग्य उत्तर पर्याय (३) फक्त (अ) आणि (ड) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
आदिकेंद्रकी पेशी (Prokaryotic Cells):
•
ज्या पेशींमध्ये पटलबद्ध सुस्पष्ट केंद्रक (True Nucleus with nuclear membrane) आणि पटलबद्ध अंगके (उदा. तंतुकणिका, गॉल्गी काय, ER) नसतात, त्यांना आदिकेंद्रकी पेशी म्हणतात.
•
मोनेरा (Monera) सृष्टीतील सर्व सजीव आदिकेंद्रकी असतात.
•
यामध्ये जिवाणू (Bacteria - अ) आणि निल-हरित शैवाल (Blue-Green Algae किंवा सायनोबॅक्टेरिया - ड) यांचा थेट समावेश होतो.
•
इतर घटकांचे स्वरूप:
•
ब) विषाणू (Virus): विषाणू हे 'अपेशीय' (Acellular / Non-cellular) असतात. त्यांच्यात पेशीद्रव्य, पेशीअंगके किंवा पेशीपटल नसते; ते केवळ प्रथिन आवरण व न्यूक्लिक आम्ल (DNA किंवा RNA) चे बनलेले असतात.
•
क) अमिबा (Amoeba): हा दृश्यकेंद्रकी (Eukaryotic) प्रोटिस्टा आहे; यात सुस्पष्ट केंद्रक आणि पटलबद्ध अंगके असतात.
•
म्हणून फक्त (अ) आणि (ड) हेच आदिकेंद्रकी आहेत.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय १, २ आणि ४ मध्ये विषाणू (अपेशीय) किंवा अमिबा (दृश्यकेंद्रकी) चा चुकीचा समावेश आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
आदिकेंद्रकी vs दृश्यकेंद्रकी:
| • Prokaryote (आदिकेंद्रकी): जिवाणू, सायनोबॅक्टेरिया, मायकोप्लाझ्मा | 70S रायबोझोम | केंद्रकपटल नसते | सूत्री विभाजन नसते (असूत्री / विखंडन). |
|---|---|---|---|
| • Eukaryote (दृश्यकेंद्रकी): वनस्पती, प्राणी, कवके, प्रोटिस्टा (अमीबा) | 80S रायबोझोम | सुस्पष्ट केंद्रकपटल | सूत्री व अर्धसूत्री विभाजन. |
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) Only (a) and (d).
Explanation:
•
Prokaryotic Organisms:
•
Cells that lack a membrane-enclosed distinct nucleus and membrane-bound organelles (mitochondria, chloroplasts, endoplasmic reticulum).
•
Comprise all members of the kingdom Monera, specifically Eubacteria (a) and Cyanobacteria / Blue-Green Algae (d).
•
Genetic material is organized as a naked, circular, double-stranded DNA localized in an undefined region termed the nucleoid.
•
Analysis of Distractors:
•
(b) Viruses: Acellular (non-cellular) nucleoprotein complexes lacking cytoplasm and metabolic machinery; they are neither prokaryotic nor eukaryotic.
•
(c) Amoeba: Single-celled eukaryote (Phylum Protozoa, Kingdom Protista) featuring a true membrane-bound nucleus and eukaryotic organelle systems.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Prokaryote vs Eukaryote Checklist:
| • Prokaryotes (Monera): Bacteria, Cyanobacteria, Mycoplasma | 70S ribosomes | Peptidoglycan cell wall. |
|---|---|---|
| • Eukaryotes: Protista, Fungi, Plantae, Animalia | 80S ribosomes (70S in organelles) | Nuclear membrane present. |