खालील विधाने विचारात घ्या : अ) पंचायतीला आपली कर्तव्य योग्य रीतीने पार पाडण्यासाठी आवश्यक असतील अशा सेवकांची नेमणूक करता येईल. ब) निकडीच्या परिस्थितीत सरपंचाला सुद्धा आवश्यक वाटतील इतके अस्थायी सेवक कामावर लावता येतील. क) पंचायतीने निलंबीत केलेल्या सेवकास सरळ जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्याकडे एक महिन्याच्या आत अपील करण्याचा अधिकार आहे. वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/आहेत?
EN
Consider the following statements:
a) The Panchayat may appoint such servants as may be necessary for the proper discharge of its duties.
b) In an emergency, the Sarpanch may also employ as many temporary servants as he deems necessary.
c) An employee suspended by the Panchayat has the right to appeal directly to the Chief Executive Officer of the Zilla Parishad within one month.
Which of the statement(s) given above is/are correct?
1: Only a
2: a, b
3: b, c
4: a, b, c
अचूक उत्तर: पर्याय (२) अ, ब
महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, १९५८ च्या कलम ६१ मधील तरतुदींनुसार पर्याय (२) अ, ब हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान (अ) बरोबर: महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, १९५८ चे कलम ६१ (Appointment of servants) नुसार, ग्रामपंचायतीला आपल्या कर्तव्यांचे योग्य पालन करण्यासाठी आवश्यक असतील अशा नोकरवर्गाची/सेवकांची नेमणूक करण्याचा अधिकार आहे.
•
विधान (ब) बरोबर: कलम ६१ मधील तरतुदीनुसार, आपत्कालीन/निकडीच्या परिस्थितीत सरपंचाला आवश्यक वाटतील तितक्या तात्पुरत्या (अस्थायी) सेवकांना कामावर ठेवण्याचा अधिकार आहे (परंतु त्याबाबत पुढील सभेत पंचायतीची मान्यता घ्यावी लागते).
•
विधान (क) चुकीचे: पंचायतीने दंडित केलेल्या किंवा निलंबित/कामावरून कमी केलेल्या सेवकाला जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्याकडे (CEO) थेट दाद मागण्याचा अधिकार नसून, तो पंचायत समितीच्या गटविकास अधिकाऱ्याकडे (BDO) किंवा विस्तार अधिकाऱ्याकडे विहित मुदतीत अपील करू शकतो, थेट CEO कडे नाही.
•
म्हणून विधाने 'अ' आणि 'ब' बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: ग्रामपंचायत नोकरवर्ग (कलम ६१):
•
सेवकांची नेमणूक: ग्रामपंचायतीचा अधिकार.
•
आणीबाणीत तात्पुरते सेवक: सरपंचाचा अधिकार.
•
ग्रामसेवक: हा जिल्हा परिषदेचा वर्ग-३ चा कर्मचारी असतो, ग्रामपंचायतीचा नोकर नसतो; त्याचे वेतन व नियंत्रण जिल्हा परिषदेकडे असते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) a, b
Under Section 61 of the Maharashtra Village Panchayats Act, 1958, Option (2) a, b is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Statement (a) is CORRECT: Under Section 61 of the Act, a Panchayat may appoint such servants as may be necessary for the proper discharge of its duties and may pay their salaries from the village fund.
•
Statement (b) is CORRECT: In case of emergency, the Sarpanch is empowered to employ temporary servants to meet pressing public requirements, subject to subsequent reporting to the Panchayat.
•
Statement (c) is INCORRECT: An appeal by a dismissed or suspended servant lies to the prescribed local authority (Block Development Officer / BDO), NOT directly to the Chief Executive Officer (CEO) of the Zilla Parishad.
•
Therefore, statements (a) and (b) are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Village Panchayat Servants (Section 61):
•
Panchayat recruits its own subordinate staff/servants.
•
Gram Sevak is a Class-III employee of the Zilla Parishad, not a servant of the Gram Panchayat, and serves as ex-officio Secretary.