खालील विधाने विचारात घ्या : (a) सचिवालय हे राज्य प्रशासनाचे प्रमुख केन्द्र (nerve centre) आहे. (b) सचिवालय हे राज्य शासनाच्या अनेक विभागांचे मिळून बनलेले असते. (c) सचिव हा राज्य सचिवालयाचा प्रमुख असतो. (d) सचिवालय हे रेषा अभिकरण (line agency) आहे. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
EN
Consider the following statements:
(a) The Secretariat is the nerve centre of State administration.
(b) The Secretariat is composed of several departments of the State Government.
(c) The Secretary is the head of the State Secretariat.
(d) The Secretariat is a line agency.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय ४ ((a) आणि (b))
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१.
विधान (a) बरोबर आहे: राज्य सचिवालय (State Secretariat) हे राज्य शासनाचे मज्जासंस्था केंद्र (Nerve Centre) मानले जाते, जिथून संपूर्ण राज्याची धोरणे तयार केली जातात.
२.
विधान (b) बरोबर आहे: राज्य सचिवालय हे अनेक प्रशासकीय विभागांचे (Departments - उदा. गृह, महसूल, वित्त, शिक्षण) मिळून बनलेले असते.
३.
विधान (c) चुकीचे आहे: संपूर्ण राज्य सचिवालयाचा मुख्य प्रशासकीय प्रमुख हा मुख्य सचिव (Chief Secretary) असतो, केवळ 'सचिव' (Secretary) हा त्याच्या एका विशिष्ट विभागाचा प्रमुख असतो.
४.
विधान (d) चुकीचे आहे: सचिवालय हे 'रेषा अभिकरण' (Line Agency) नसून ते 'कर्मचारी अभिकरण' (Staff Agency) आहे; ते धोरणनिर्मिती आणि सल्ला देण्याचे कार्य करते. प्रत्यक्ष अंमलबजावणी करणारी संचालनालये ही रेषा अभिकरणे असतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
राज्य प्रशासनाचा मज्जातंतू: सचिवालय (Secretariat).
•
सचिवालयाचा प्रशासकीय प्रमुख: मुख्य सचिव (Chief Secretary).
•
सचिवालय = कर्मचारी अभिकरण (Staff Agency); संचालनालय = रेषा अभिकरण (Line Agency).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 ((a) and (b))
Detailed Explanation:
1.
Statement (a) is correct: The Secretariat is universally regarded as the 'nerve centre' of State administration where vital policy decisions are formulated.
2.
Statement (b) is correct: The Secretariat is composed of various administrative departments (Home, Finance, Revenue, General Administration, etc.).
3.
Statement (c) is incorrect: The administrative head of the entire State Secretariat is the Chief Secretary (an individual Secretary heads only an allotted department).
4.
Statement (d) is incorrect: The Secretariat is a Staff Agency (advisory, coordinating, and policy-formulating), NOT a Line Agency. The Executive Directorates/Commissionerates that implement policies on the ground are Line Agencies.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Nerve Centre of State Administration: Secretariat.
•
Head of State Secretariat: Chief Secretary.
•
Nature: Secretariat is a Staff Agency; Directorate is a Line Agency.