राष्ट्रपतींच्या अधिकारासंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या : अ) राष्ट्रपती सर्व सैन्य दलांचे सरसेनापती असतात. ब) राज्यसभेत 12 सभासदांची नियुक्ती राष्ट्रपती स्वेच्छाधीन अधिकारात करतात. क) राष्ट्रपती संसदेच्या प्रत्येक अधिवेशनाच्या सुरुवातीला दोन्ही सभागृहासमोर अभिभाषण देऊ शकतात. ड) राष्ट्रपती परदेशात भारताचे प्रतिनिधित्व करतात. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the powers of the President:
a) The President is the Supreme Commander of all Defence Forces.
b) The President nominates 12 members to the Rajya Sabha in his discretionary power.
c) The President can address both Houses at the commencement of every session of Parliament.
d) The President represents India abroad.
Which of the above statements are correct?
अचूक उत्तर: पर्याय (4) अ आणि ड
सविस्तर घटनात्मक विश्लेषण:
•
विधान (अ) बरोबर आहे: अनुच्छेद 53(2) नुसार, भारताच्या सर्व संरक्षण दलांचे सर्वोच्च प्रमुखपद (Supreme Command) राष्ट्रपतींकडे निहित असते.
•
विधान (ब) चुकीचे आहे: अनुच्छेद 80(1)(a) नुसार, राज्यसभेत 12 सदस्यांचे नामनिर्देशन राष्ट्रपती करतात, परंतु हे ते स्वेच्छाधीन अधिकारात करत नाहीत; ते केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानेच केले जाते.
•
विधान (क) चुकीचे आहे: अनुच्छेद 87(1) नुसार, राष्ट्रपती प्रत्येक सार्वत्रिक निवडणुकीनंतरच्या पहिल्या अधिवेशनाच्या प्रारंभी आणि प्रत्येक वर्षाच्या पहिल्या अधिवेशनाच्या (अर्थसंकल्पीय अधिवेशन) प्रारंभी संसदेच्या दोन्ही सभागृहांना संयुक्तपणे संबोधित करतात. 'प्रत्येक अधिवेशनाच्या सुरुवातीला' नाही (उदा. पावसाळी किंवा हिवाळी अधिवेशनाच्या सुरुवातीला असे अभिभाषण नसते).
•
विधान (ड) बरोबर आहे: राष्ट्रराष्ट्रप्रमुख (Head of State) म्हणून राष्ट्रपती आंतरराष्ट्रीय पातळीवर भारताचे प्रतिनिधित्व करतात; सर्व आंतरराष्ट्रीय करार राष्ट्रपतींच्या नावाने केले जातात आणि राजदूत/उच्चायुक्तांची नेमणूक व स्वीकृती तेच करतात.
म्हणून अ आणि ड ही विधाने बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
अनुच्छेद 87 (विशेष अभिभाषण):
1.
लोकसभेच्या प्रत्येक सार्वत्रिक निवडणुकीनंतरच्या पहिल्या अधिवेशनात.
2.
प्रत्येक वर्षाच्या पहिल्या अधिवेशनात (बजेट सत्र).
•
संसदेच्या प्रत्येक सत्रात राष्ट्रपतींचे अभिभाषण नसते!
•
संरक्षण दलांचे सरसेनापती: अनुच्छेद 53(2).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) a and d
Detailed Constitutional Analysis:
•
Statement (a) is correct: Under Article 53(2), the Supreme Command of the Defence Forces of the Union is vested in the President.
•
Statement (b) is incorrect: Under Article 80, the President nominates 12 members to the Rajya Sabha on the aid and advice of the Council of Ministers, not in his personal or discretionary capacity.
•
Statement (c) is incorrect: Under Article 87(1), the President specially addresses both Houses assembled together only at the commencement of the first session after each general election to Lok Sabha and at the commencement of the first session of each year (Budget session), NOT at the commencement of every session (e.g. Monsoon or Winter sessions).
•
Statement (d) is correct: As Head of State, the President represents India in international affairs, appoints and receives diplomatic envoys, and all treaties and international agreements are concluded in his name.
Therefore, only statements a and d are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Special Address (Article 87): Only at:
1.
First session after Lok Sabha general election.
2.
First session of each calendar year.
•
Rajya Sabha 12 nominations are done on Cabinet advice, not presidential discretion.