शिक्षणाचा हक्क अधिनियमाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या : अ) हा कायदा 1 जून,2010 रोजी अंमलात आला. ब) या कायद्याने शिक्षण हा मूलभूत अधिकार असणाऱ्या 135 देशांपैकी भारत एक बनला. क) या कायद्याने खाजगी शाळांना एकूण जागांपैकी 33% जागा या सामाजिक दृष्ट्या वंचित आणि आर्थिक दृष्ट्या कमकुवत घटकातील बालकांना राखीव ठेवण्याचे बंधनकारक केले आहे. ड) हा कायदा न्याय्य आहे आणि त्याला तक्रार निवारण यंत्रणेचा पाठींबा आहे. वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त ?
EN
Consider the following statements regarding the Right to Education Act:
(a) This Act came into force on 1 June 2010.
(b) With this Act, India became one of 135 countries where education is a fundamental right.
(c) This Act mandates private schools to reserve 33% of the total seats for children from socially disadvantaged and economically weaker sections.
(d) This Act is justiciable and is backed by a grievance redressal mechanism.
Which of the statement(s) given above is/are correct?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) फक्त ब आणि ड
स्पष्टीकरण:
बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा हक्क अधिनियम, २००९ (RTE Act) बाबत विधानांचे विश्लेषण:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: हा कायदा १ एप्रिल २०१० रोजी देशभरात अंमलात आला (१ जून २०१० रोजी नव्हे).
•
विधान (ब) बरोबर आहे: शिक्षणाला मूलभूत अधिकार बनवणारा भारत जगातील १३५ वा देश ठरला.
•
विधान (क) चुकीचे आहे: कलम १२(१)(क) नुसार खाजगी विनाअनुदानित शाळांना प्रवेश स्तरावर २५% जागा दुर्बल व वंचित घटकातील बालकांसाठी राखीव ठेवणे बंधनकारक आहे (३३% नव्हे).
•
विधान (ड) बरोबर आहे: हा कायदा न्यायप्रविष्ट (Justiciable) असून राष्ट्रीय व राज्य बाल हक्क संरक्षण आयोगामार्फत (NCPCR/SCPCR) तक्रार निवारणाची तरतूद आहे.
त्यामुळे केवळ विधाने (ब) आणि (ड) बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: RTE Act 2009: अंमलबजावणी १ एप्रिल २०१०; आरक्षण कोटा २५%; भारत १३५ वा देश बनला; तक्रार निवारण संस्था NCPCR / SCPCR.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) Only b and d
Explanation:
•
Statement (a) is incorrect: The Right to Education Act, 2009 came into force on 1st April 2010 (not 1st June 2010).
•
Statement (b) is correct: Following RTE enforcement, India became one of the 135 nations globally recognizing education as a justiciable fundamental right.
•
Statement (c) is incorrect: Section 12(1)(c) mandates private unaided schools to reserve 25% seats (not 33%) for children from weaker and disadvantaged groups.
•
Statement (d) is correct: The Act is legally enforceable and supported by grievance redressal mechanisms through NCPCR and SCPCRs.
Thus, only statements (b) and (d) are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Key RTE parameters: Effective 1 April 2010; 25% reservation quota under Section 12(1)(c); India is 135th nation.