अनुच्छेद 352 खाली आणीबाणीच्या घोषणे बाबत विधाने विचारात घ्या. अ) तिच्या घोषणेपासून एक महिन्याचा काळ संपल्यानंतर तो आपोआपच संपुष्टात येते, जर तिला लोकसभेच्या ठरावाद्वारे वरील कालावधी संपण्याच्या अगोदर मान्यता मिळाली नाही तर. ब) राष्ट्रपतीला आणीबाणी घोषित करण्याचा अधिकार आहे, मात्र त्यासाठी संपूर्ण मंत्रिमंडळाने त्यांना ती घोषित करण्यासाठी लिखित स्वरूपात शिफारस केली तर.
EN
Consider the statements regarding the proclamation of emergency under Article 352:
(a) It ceases to operate at the expiration of one month from its proclamation unless approved by a resolution of the Lok Sabha before the expiration of that period.
(b) The President has the power to proclaim an emergency only if the Union Cabinet communicates to him in writing its recommendation to proclaim it.
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (दोन्हीही विधाने चूकीची)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
विधानांचे सूक्ष्म परीक्षण:
•
विधान 'अ' चूक आहे: राष्ट्रीय आणीबाणीच्या घोषणेला एका महिन्याच्या आत केवळ लोकसभेची नव्हे, तर संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची (लोकसभा आणि राज्यसभा) विशेष बहुमताने मान्यता आवश्यक असते. विधानात 'केवळ लोकसभेच्या ठरावाद्वारे' असा अपुरा उल्लेख असल्याने ते चुकीचे ठरते.
•
विधान 'ब' चूक आहे: संविधानाच्या कलम ३५२(३) नुसार, राष्ट्रपतींना लेखी शिफारस संपूर्ण मंत्रिमंडळाने (Council of Ministers) नव्हे, तर केंद्रीय कॅबिनेटने (Union Cabinet - पंतप्रधान आणि इतर कॅबिनेट दर्जाचे मंत्री) करणे आवश्यक असते. 'मंत्रिमंडळ' (Council of Ministers) आणि 'कॅबिनेट' (Cabinet) यात घटनात्मक फरक आहे; कलम ३५२ मध्ये स्पष्टपणे 'Cabinet' हा शब्द वापरला आहे.
•
त्यामुळे दोन्ही विधाने चुकीची आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
संविधानात 'कॅबिनेट' (मंत्रिमंडळ) हा शब्द केवळ एकाच कलमात येतो: कलम ३५२(३) (४४ वी घटनादुरुस्ती, १९७८ द्वारे समाविष्ट).
•
आणीबाणी मंजुरी: संसदेची दोन्ही सभागृहे आवश्यक असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (Both statements are incorrect)
Detailed Explanation:
Critical analysis of statements:
•
Statement (a) is incorrect: The proclamation of emergency must be approved by both Houses of Parliament (Lok Sabha and Rajya Sabha) within one month, not merely by the Lok Sabha.
•
Statement (b) is incorrect: Article 352(3) specifically uses the word 'Cabinet' (Prime Minister and other Ministers of Cabinet rank under Article 75), NOT the larger 'Council of Ministers' (which includes Ministers of State and Deputy Ministers).
•
Thus, both statements are technically and constitutionally incorrect.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
The word 'Cabinet' appears in the Constitution only in Article 352(3) (inserted by the 44th CAA, 1978).
•
Approval requires both Houses of Parliament.