संविधानाच्या विविध वैशिष्ट्यांचा विचार करता, खालीलपैकी कोणते वैशिष्ट्य हे संघराज्यात्मक नसून 'एकात्मक' (Unitary) शासनव्यवस्थेचे लक्षण मानले जाते? (अ) दुहेरी शासनव्यवस्था (Dual Polity) (ब) लेखी संविधान (Written Constitution) (क) स्वतंत्र न्यायव्यवस्था (Independent Judiciary) (ड) कायदेमंडळ एकसदनी किंवा द्विसदनी असणे (Unicameral or Bicameral Legislature) खालीलपैकी अचूक पर्याय निवडा:
EN
Considering various constitutional features, which of the following is considered a 'Unitary' feature rather than a federal feature of governance?
(a) Dual Polity
(b) Written Constitution
(c) Independent Judiciary
(d) Legislature being unicameral or bicameral
Select the correct option:
योग्य उत्तर: पर्याय (३) - केवळ (ड).
विश्लेषण:
•
संघराज्याची (Federal features) अनिवार्य वैशिष्ट्ये:
१.
दुहेरी शासनव्यवस्था (केंद्र व राज्ये)
२.
संविधानाची सर्वोच्चता व लेखी स्वरूप
३.
केंद्र व राज्यांमध्ये अधिकारांची विभागणी (७ वी अनुसूची)
४.
स्वतंत्र न्यायव्यवस्था
५.
द्विसदनी कायदेमंडळ (वरिष्ठ सभागृह घटकराज्यांचे प्रतिनिधित्व करते).
•
एकात्मक शासनव्यवस्थेत (Unitary system) कायदेमंडळ एकसदनी (उदा. चीन, न्यूझीलंड) किंवा द्विसदनी (उदा. युनायटेड किंगडम) असू शकते; त्यामुळे एकसदनी किंवा द्विसदनी असणे हे एकात्मक व्यवस्थेशी सुसंगत लक्षण मानले जाते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतीय राज्यघटनेची प्रमुख एकात्मक वैशिष्ट्ये: सशक्त केंद्र, एकाच संविधान, एकेरी नागरिकत्व, संविधानाची लवचिकता, एकात्मिक न्यायव्यवस्था, अखिल भारतीय सेवा (कलम ३१२) आणि आणीबाणीच्या तरतुदी (कलम ३५२-३६०).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) - Only (d).
Analysis:
•
Essential Federal Features include: Dual polity, Written constitution, Division of powers, Supremacy of constitution, Rigidity of constitution, Independent judiciary, and Bicameralism.
•
In a Unitary state, the legislature may be unicameral (e.g., China, Sri Lanka, New Zealand) or bicameral (e.g., Britain). Thus, the flexibility of being unicameral or bicameral is a unitary attribute.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Prominent Unitary Features of Indian Constitution: Strong Centre, Single Constitution, Single Citizenship, Integrated Judiciary, All India Services (Art 312), Appointment of Governor by President, and Emergency Provisions.