ब्रिटिश राजवटीत भारताचे राष्ट्रीय उत्पन्न आणि दरडोई उत्पन्न (सन १८६७-६८ साठी दरडोई ₹२०) मोजण्याचा पहिला ऐतिहासिक व आद्य प्रयत्न खालीलपैकी कोणी केला?
EN
During British rule in India, who made the pioneering historical attempt to estimate India's National Income and Per Capita Income (estimating ₹20 per capita for 1867-68)?
योग्य उत्तर पर्याय (2) म्हणजेच 'दादाभाई नौरोजी' हे आहे.
विश्लेषण:
•
'भारताचे पितामह' (Grand Old Man of India) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या दादाभाई नौरोजी यांनी १८६७-६८ या वर्षासाठी भारताचे राष्ट्रीय उत्पन्न पहिल्यांदा मोजले.
•
त्यांनी आपल्या 'Poverty and Un-British Rule in India' या जगप्रसिद्ध ग्रंथात 'संपत्तीचे वहन' (Drain of Wealth theory) सिद्धांत मांडला आणि भारताचे तत्कालीन दरडोई उत्पन्न वार्षिक ₹२० असल्याचे सिद्ध केले.
•
इतर अर्थतज्ज्ञांचे प्रयत्न:
•
विल्यम डिगबी (१८९९): दरडोई उत्पन्न ₹१८.
•
लॉर्ड कर्झन (१९०१): दरडोई उत्पन्न ₹३०.
•
डॉ. व्ही. के. आर. व्ही. राव (१९३१-३२): यांनी सर्वप्रथम 'वैज्ञानिक व शास्त्रीय पद्धतीचा' वापर करून राष्ट्रीय उत्पन्न मोजले (दरडोई उत्पन्न ₹६२).
•
प्रा. पी. सी. महालनोबिस: स्वातंत्र्योत्तर काळातील राष्ट्रीय उत्पन्न समितीचे (१९४९) अध्यक्ष.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1), (3) व (4) हे नंतरच्या काळातील अर्थतज्ज्ञ आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
परीक्षेत दोन प्रश्न हमखास येतात:
१.
भारताचे राष्ट्रीय उत्पन्न 'पहिल्यांदा' कोणी मोजले? → दादाभाई नौरोजी (१८६७-६८).
२.
भारताचे राष्ट्रीय उत्पन्न 'पहिल्यांदा शास्त्रीय पद्धतीने' कोणी मोजले? → डॉ. व्ही. के. आर. व्ही. राव (१९३१-३२).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2), i.e., 'Dadabhai Naoroji'.
Analysis:
•
Dadabhai Naoroji ('The Grand Old Man of India') was the pioneer who first estimated India's national income for the year 1867–68.
•
In his seminal work *Poverty and Un-British Rule in India*, he formulated the 'Drain of Wealth' theory, computing India's national income at ₹340 crore and annual per capita income at ₹20.
•
Subsequent Pre-Independence Estimates:
•
William Digby (1899): Estimated ₹18 per capita.
•
Lord Curzon (1901): Estimated ₹30 per capita.
•
Dr. V.K.R.V. Rao (1931-32): Conducted the first scientific and census-based national income estimation, establishing ₹62 per capita.
•
Prof. P.C. Mahalanobis: Chaired the post-independence National Income Committee (1949).
Distractor Analysis:
•
Options (1), (3), and (4) reflect subsequent estimators.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Remember the twin MPSC exam touchstones:
1.
First ever national income estimate: Dadabhai Naoroji (1867-68).
2.
First scientific/academic estimate: Dr. V.K.R.V. Rao (1931-32).