योग्य कथने ओळखा. अ) भारतीय वृत्तपत्र परिषद ही वैधानिक पूर्ण न्यायिक स्वायत्त संस्था आहे. ब) भारतीय वृत्तपत्र परिषदेमध्ये एक अध्यक्ष व 28 सदस्यांचा समावेश होतो. क) वृत्तपत्राचे स्वातंत्र्य जतन करणे हा भारतीय वृत्तपत्र परिषदेचा उद्देश आहे. पर्यायी उत्तरे :
EN
Identify the correct statements:
a) The Press Council of India is a statutory, fully judicial, autonomous institution.
b) The Press Council of India comprises a Chairman and 28 members.
c) The objective of the Press Council of India is to preserve the freedom of the press.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (२) फक्त ब, क
स्पष्टीकरण व विश्लेषण:
भारतीय वृत्तपत्र परिषदेची (PCI) रचना व उद्दिष्टे:
•
विधान (अ) चुकीचे: भारतीय वृत्तपत्र परिषद ही वैधानिक व अर्ध-न्यायिक (Quasi-judicial) स्वायत्त संस्था आहे. ती 'पूर्ण न्यायिक' (Fully Judicial / Court) संस्था नाही; कारण तिला दिवाणी न्यायालयासारखे चौकशीचे अधिकार असले तरी शिक्षा किंवा दंड करण्याचा अधिकार नसतो.
•
विधान (ब) बरोबर: प्रेस कौन्सिल कायदा, १९७८ च्या कलम ५(१) नुसार परिषदेमध्ये १ अध्यक्ष आणि २८ सदस्य असे एकूण २९ सदस्य असतात. अध्यक्ष हे परंपरेने सर्वोच्च न्यायालयाचे निवृत्त न्यायाधीश असतात.
•
विधान (क) बरोबर: कायद्याच्या कलम १३ नुसार वृत्तपत्रांचे स्वातंत्र्य जतन करणे (Preserve the freedom of the press) आणि वृत्तपत्रे व वृत्तसंस्थांचे दर्जा सुधारणे हे परिषदेचे प्राथमिक उद्दिष्ट आहे.
•
त्यामुळे विधाने 'ब' आणि 'क' बरोबर आहेत.
•
म्हणून अचूक उत्तर पर्याय (२) फक्त ब, क आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: PCI ही अर्ध-न्यायिक (Quasi-judicial) संस्था आहे, पूर्ण न्यायिक नाही. तिची रचना: १ अध्यक्ष + २८ सदस्य = २९ सदस्य. प्राथमिक कार्य: वृत्तपत्र स्वातंत्र्याचे रक्षण.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Only b, c
Detailed Explanation & Analysis:
Structure and mandate of the Press Council of India (PCI):
•
Statement (a) is incorrect: The Press Council of India is a statutory, quasi-judicial body, NOT a 'fully judicial' (full court) institution. It does not possess full judicial criminal or penal powers.
•
Statement (b) is correct: Under Section 5(1) of the Press Council Act, 1978, the Council consists of a Chairman and 28 members (total 29). The Chairman is by convention a retired Judge of the Supreme Court of India.
•
Statement (c) is correct: Under Section 13, the core statutory object of the PCI is to preserve the freedom of the press and to maintain and improve the standards of newspapers and news agencies in India.
•
Therefore, only statements b and c are correct, making Option (2) Only b, c the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: PCI is quasi-judicial (not fully judicial). Composition: 1 Chairman + 28 members. Primary mandate: Protecting press freedom and maintaining journalistic standards.