प्रशासकीय कायद्याच्या मान्यतेनुसार पुढील बाब ही प्रशासकीय स्वेच्छेने राबविली जाते.
EN
In administrative law, which of the following is typically conducted under administrative discretion?
अचूक उत्तर: पर्याय (२) मौखिक चाचणी
प्रशासकीय कायदा व सेवा भरती प्रक्रियेच्या न्यायनिर्णयानुसार पर्याय (२) मौखिक चाचणी (Oral test / Interview) हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (२) अचूक उत्तर: प्रशासकीय कायद्यात भरती प्रक्रियेचा अभ्यास करताना सर्वोच्च न्यायालयाने (उदा. *अजय हसिआ खटला, १९८१* आणि *लीलाधर खटला, १९८१*) स्पष्ट केले आहे की: मौखिक चाचणी (Oral test / Interview) मध्ये उमेदवाराच्या व्यक्तिमत्त्वाचे, हजरजबाबीपणाचे व नैतिक क्षमतेचे मूल्यांकन केले जाते, ज्यामुळे यात निवड समितीच्या प्रशासकीय स्वेच्छाधिकाराचा (Administrative Discretion) मोठा वाटा असतो. या स्वेच्छाधिकाराचा गैरवापर होऊ नये म्हणून न्यायालयाने तोंडी मुलाखतीचे गुण एकूण गुणांच्या १२.२% ते १५% पेक्षा जास्त नसावेत असा दंडक घातला आहे.
•
पर्याय (१) चुकीचा: शारीरिक चाचणी (Physical test) ही वस्तुनिष्ठ मानकांवर (उदा. उंची, धावणे, वजन) आधारित असते, त्यात स्वेच्छाधिकार नसतो.
•
पर्याय (३) चुकीचा: लेखी चाचणी (Written test) ही वस्तुनिष्ठ प्रश्नपत्रिका व उत्तरपत्रिकांवर आधारित असते, ज्यात उत्तर बरोबर किंवा चूक हे पूर्वनिर्धारित असते.
•
म्हणून पर्याय (२) हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: प्रशासकीय स्वेच्छाधिकार (Administrative Discretion) आणि मुलाखत:
•
अजय हसिआ वि. खालिद मुजीब खटला (१९८१): मुलाखतीतील स्वेच्छाधिकाराचा मनमानी वापर रोखण्यासाठी कमाल गुणांची मर्यादा ठरवण्यात आली.
•
मौखिक चाचणीत व्यक्तिमत्त्वाचे व्यक्तिनिष्ठ (Subjective) मूल्यमापन होत असल्याने ती प्रशासकीय स्वेच्छाधिकाराच्या कक्षेत येते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Oral test / Interview
Under administrative law and civil services recruitment jurisprudence, Option (2) Oral test / Interview is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Option (2) is correct: In administrative jurisprudence (notably *Ajay Hasia v. Khalid Mujib, 1981* and *Lila Dhar v. State of Rajasthan, 1981*), the Supreme Court noted that an oral test (interview / viva-voce) involves assessing intangible subjective traits such as personality, alertness, and integrity. Hence, it inherently involves considerable administrative discretion by the interview board. To prevent arbitrary exercise of this discretion, courts have laid down guidelines capping interview marks to 12.2%–15% of total aggregate marks.
•
Option (1) is incorrect: Physical fitness tests rely on standardized, measurable objective parameters (height, timing, distance), leaving no room for subjective discretion.
•
Option (3) is incorrect: Written tests are evaluated based on fixed answer keys and standard rubrics.
•
Therefore, Option (2) is the correct choice.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Administrative Discretion:
•
*Ajay Hasia case (1981)*: Supreme Court restricted the discretionary weight of viva-voce tests to prevent arbitrariness under Article 14.
•
Oral tests evaluate subjective suitability through administrative discretion.