रसायनशास्त्रामध्ये पदार्थाचे अंतिम शुद्ध स्वरूप दर्शवण्यासाठी 'मूलद्रव्य' (Element) ही संज्ञा सर्वप्रथम सन १६६१ मध्ये कोणत्या शास्त्रज्ञाने मांडली?
EN
In chemistry, which scientist first used and established the scientific term 'Element' in 1661 to denote pure, indivisible chemical substances?
योग्य उत्तर पर्याय (२) रॉबर्ट बॉइल (Robert Boyle) आहे.
विश्लेषण:
•
आयरिश शास्त्रज्ञ रॉबर्ट बॉइल यांनी १६६१ मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या त्यांच्या 'द स्केप्टिकल केमिस्ट' (The Sceptical Chymist) या ग्रंथात सर्वप्रथम 'मूलद्रव्य' (Element) ही संज्ञा वैज्ञानिक अर्थाने वापरली.
•
त्यांनी प्राचीन काळापासून चालत आलेली पृथ्वी, पाणी, अग्नी आणि वायू ही चार मूलभूत तत्त्वे असल्याची संकल्पना नाकारली.
•
नंतर १७८९ मध्ये फ्रेंच शास्त्रज्ञ अँटोनी लॅव्हॉइझिए (Antoine Lavoisier) यांनी मूलद्रव्याची पहिली आधुनिक प्रायोगिक व्याख्या दिली: "ज्या पदार्थाचे कोणत्याही रासायनिक प्रक्रियेने अधिक साध्या घटकांमध्ये विभाजन करता येत नाही, असा पदार्थाचा मूलभूत प्रकार म्हणजे मूलद्रव्य होय."
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १ (रॉबर्ट हुक): १६६५ मध्ये पेशीचा (Cell) शोध लावला.
•
पर्याय ३ (रुदरफोर्ड): अणुकेंद्रकाचा शोध लावला (१९११).
•
पर्याय ४ (मेंडेलीव्ह): आवर्तसारणीचे जनक (१८६९).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
'मूलद्रव्य' ही संज्ञा सर्वप्रथम वापरली = रॉबर्ट बॉइल (१६६१). मूलद्रव्याची पहिली वैज्ञानिक व्याख्या दिली = अँटोनी लॅव्हॉइझिए (१७८९).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2) Robert Boyle.
Analysis:
•
In 1661, Anglo-Irish natural philosopher Robert Boyle published his landmark treatise 'The Sceptical Chymist', where he first coined and defined the term 'Element' scientifically.
•
Boyle refuted classical Aristotelian elements (earth, air, fire, water), defining elements as undecomposed primitive and simple bodies.
•
Later in 1789, Antoine Lavoisier formulated the first operational, experimental definition of an element: an indivisible substance that cannot be decomposed into simpler substances by chemical reactions.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Robert Hooke): Discovered biological cells in cork tissue (1665).
•
Option 3 (Ernest Rutherford): Discovered atomic nucleus and proton.
•
Option 4 (Dmitri Mendeleev): Created the Periodic Table of elements (1869).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Term 'Element' first introduced by: Robert Boyle (1661). First modern experimental definition given by: Antoine Lavoisier (1789).