राज्यघटनेतील कोणत्या अनुच्छेदात पंचायत राज्याशी संबंधित असलेल्या जिल्हा पंचायत, ग्राम सभा, मध्यस्तर गाव इत्यादी शब्दांच्या व्याख्या दिलेल्या आहेत ?
EN
In which Article of the Constitution, the words Zilla Panchayat, Gram Sabha, Intermediate Village etc. related to Panchayat State are defined?
✅ उत्तर: आहे कलम 243.
मुख्य मुद्दे
•
भारतीय संविधानातील कलम 243 मध्ये पंचायती राज संस्थांशी संबंधित तरतुदींचा समावेश आहे.
•
ते जिल्हा पंचायत, ग्रामसभा, मध्यवर्ती पंचायत आणि ग्रामपंचायत यांसारख्या महत्त्वाच्या संज्ञा परिभाषित करते.
•
73व्या घटनादुरुस्ती कायद्याने (1992) स्थानिक शासन मजबूत करण्याच्या उद्देशाने या तरतुदी लागू केल्या.
•
हे कलम ग्रामीण भागातील विविध स्तरांवर पंचायतींच्या स्थापनेसाठी आणि कामकाजासाठी एक चौकट प्रदान करते.
महत्त्वाचे मुद्दे
•
73व्या दुरुस्तीने भारतीय संविधानात भाग IX जोडला, ज्याला "पंचायती" असे शीर्षक दिले आहे आणि त्यात कलम 243 ते 243O समाविष्ट आहेत.
•
ग्रामसभा: पंचायत क्षेत्रातील गावाच्या मतदार यादीत नोंदणी केलेल्या व्यक्तींचा समावेश असलेली संस्था.
•
जिल्हा पंचायत: जिल्हा स्तरावर शासनासाठी जबाबदार असलेली जिल्हास्तरीय पंचायत.
•
या दुरुस्तीचा उद्देश शासनाचे विकेंद्रीकरण करणे आणि ग्रामीण भागात स्थानिक स्वराज्य संस्थांना प्रोत्साहन देणे हा होता.
अतिरिक्त माहिती
•
कलम 244: कलम 244 संविधानाच्या पाचव्या आणि सहाव्या अनुसूची अंतर्गत अनुसूचित क्षेत्रे आणि आदिवासी क्षेत्रांच्या प्रशासनाशी संबंधित आहे.
•
कलम 245: कलम 245 संसद आणि राज्य विधानमंडळांनी बनवलेल्या कायद्यांची व्याप्ती परिभाषित करते. ते भारताच्या संपूर्ण किंवा कोणत्याही भागासाठी कायदे करण्याचा अधिकार प्रदान करते.
•
कलम 242: कलम 242 (निरस्त) सुरुवातीला संविधानाच्या दुरुस्तीच्या तरतुदींशी संबंधित होते परंतु ते यापुढे प्रभावी नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Answer: Article 243.
📌 Key Highlights:
•
Article 243 of the Indian Constitution introduces the provisions related to Panchayati Raj Institutions.
•
It defines key terms like Zilla Panchayat, Gram Sabha, Intermediate Panchayat, and Village Panchayat.
•
The 73rd Constitutional Amendment Act (1992) brought these provisions into effect, aiming to strengthen local governance.
•
The article provides a framework for the establishment and functioning of Panchayats at different levels in rural areas.
💡 Important Notes:
•
The 73rd Amendment added Part IX to the Indian Constitution, titled "The Panchayats," and it contains Articles 243 to 243O.
•
Gram Sabha: A body consisting of persons registered in the electoral rolls of a village within the Panchayat area.
•
Zilla Panchayat: The district-level Panchayat responsible for governance at the district level.
•
This amendment aimed to decentralize governance and promote local self-government in rural areas.
📘 Additional Context:
•
Article 244: Article 244 deals with the administration of Scheduled Areas and Tribal Areas under the Fifth and Sixth Schedules of the Constitution.
•
Article 245: Article 245 defines the extent of laws made by Parliament and state legislatures. It provides the authority to make laws for the whole or any part of the territory of India.
•
Article 242: Article 242 (repealed) was initially related to the provisions for the amendment of the Constitution but is no longer in effect.