अचूक उत्तर: पर्याय (४) पंतप्रधान
सविस्तर कायदेशीर व तांत्रिक विश्लेषण:
•
मानवी हक्क संरक्षण कायदा, १९९३ चे कलम ४ (१):
कलम ४(१) नुसार, राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोगाचे (NHRC) अध्यक्ष आणि सदस्य यांची नेमणूक राष्ट्रपती एका ६-सदस्यीय उच्चाधिकार समितीच्या शिफारशीवरून करतात.
•
उच्चाधिकार शिफारस समितीची रचना (कलम ४(१)):
१.
पंतप्रधान (Prime Minister) — समितीचे अध्यक्ष
२.
लोकसभेचे अध्यक्ष (Speaker of Lok Sabha) — सदस्य
३.
केंद्रीय गृहमंत्री (Minister of Home Affairs) — सदस्य
४.
लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते (Leader of Opposition in Lok Sabha) — सदस्य
५.
राज्यसभेतील विरोधी पक्षनेते (Leader of Opposition in Rajya Sabha) — सदस्य
६.
राज्यसभेचे उपसभापती (Deputy Chairman of Rajya Sabha) — सदस्य
•
⚠️ टीप / उत्तरतालिका स्पष्टीकरण:
या समितीत गृहमंत्री, विरोधी पक्षनेते आणि लोकसभा अध्यक्ष हे सर्व सदस्य म्हणून असतात, परंतु पंतप्रधान हे या समितीचे पदसिद्ध अध्यक्ष (Head/Chairperson) असतात. आयोगाच्या अंतिम उत्तरतालिकेने पर्याय (४) पंतप्रधान हे अचूक उत्तर निश्चित केले आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप:
NHRC निवड समितीचे ६ सदस्य (कलम ४):
१.
पंतप्रधान (अध्यक्ष)
२.
लोकसभा अध्यक्ष
३.
केंद्रीय गृहमंत्री
४.
लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते
५.
राज्यसभेतील विरोधी पक्षनेते
६.
राज्यसभेचे उपसभापती (लक्षात ठेवा: उपराष्ट्रपती/राज्यसभा सभापती यात नसतात!)
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Prime Minister
Detailed Legal & Technical Analysis:
•
Section 4 of the Protection of Human Rights Act, 1993 (Appointment of Chairperson and Members of NHRC):
Under Section 4(1), the Chairperson and Members of the NHRC are appointed by the President by warrant under his hand and seal upon the recommendation of a 6-member high-powered Committee.
•
Composition of the Appointment Committee:
1.
Prime Minister — Chairperson
2.
Speaker of the House of the People (Lok Sabha) — Member
3.
Minister in-charge of the Ministry of Home Affairs — Member
4.
Leader of the Opposition in the House of the People — Member
5.
Leader of the Opposition in the Council of States (Rajya Sabha) — Member
6.
Deputy Chairman of the Council of States — Member
•
⚠️ Note / Answer Key Clarification:
While the Home Minister, Leaders of Opposition, and Lok Sabha Speaker are members, the Prime Minister heads and chairs the entire selection panel. The official answer key designated Option (4) Prime Minister.
📌 MPSC Exam Tip:
NHRC Selection Committee (6 Members):
1.
Prime Minister (Head/Chairperson)
2.
Speaker of Lok Sabha
3.
Union Home Minister
4.
Leader of Opposition (Lok Sabha)
5.
Leader of Opposition (Rajya Sabha)
6.
Deputy Chairman of Rajya Sabha (Chairman/Vice-President is NOT a member!)
