राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग पुढील कार्य करते अ. मानवाधिकाराबाबत उल्लंघन झालेल्या पिडीताने सादर केलेल्या याचिकेवर स्वतः चौकशी करणे. ब. राज्य सरकारला सूचना देवून कोणत्याही तुरुंगात भेट देणे. क. मानवी हक्कांच्या क्षेत्रात संशोधन करणे आणि प्रोत्साहन देणे. ड. मानवी हक्कांबाबत साक्षरता पसरविणे
EN
The National Human Rights Commission performs the following functions:
a. Inquire suo motu on a petition presented to it by a victim of violation of human rights.
b. Visit any jail under intimation to the State Government.
c. Undertake and promote research in the field of human rights.
d. Spread human rights literacy.
Answer Options:
अचूक उत्तर: पर्याय (४) वरीलपैकी सर्व बरोबर आहेत
सविस्तर कायदेशीर व तांत्रिक विश्लेषण:
•
मानवी हक्क संरक्षण कायदा, १९९३ चे कलम १२ (आयोगाची कार्ये - Functions of Commission):
कलम १२ मधील वैधानिक तरतुदींनुसार राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोगाची प्रमुख कार्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
•
विधान (अ) बरोबर आहे (कलम १२(क)): पीडिताने केलेल्या अर्जावरून किंवा स्वतःहून (Suo motu) मानवी हक्क उल्लंघनाची चौकशी करणे.
•
विधान (ब) बरोबर आहे (कलम १२(क)): राज्य शासनाला पूर्वसूचना देऊन कैद्यांच्या राहणीमानाचा अभ्यास करण्यासाठी कोणत्याही तुरुंगात किंवा सुधारगृहात भेट देणे आणि शिफारशी करणे.
•
विधान (क) बरोबर आहे (कलम १२(छ)): मानवी हक्कांच्या क्षेत्रात संशोधन हाती घेणे व त्याला प्रोत्साहन देणे.
•
विधान (ड) बरोबर आहे (कलम १२(ज)): समाजातील विविध घटकांमध्ये मानवी हक्कांची साक्षरता पसरविणे आणि प्रकाशने, माध्यमांद्वारे जागृती निर्माण करणे.
•
त्यामुळे विधाने अ, ब, क आणि ड ही चारही विधाने कलम १२ मधील कायदेशीर कार्ये असल्याने 'वरीलपैकी सर्व बरोबर आहेत' (पर्याय ४) हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
कलम १२ अंतर्गत NHRC ची महत्त्वाची कार्ये:
१.
स्वतःहून किंवा तक्रारीवरून मानवाधिकार उल्लंघनाची चौकशी करणे (१२(a)).
२.
न्यायालयात प्रलंबित मानवाधिकार खटल्यांत हस्तक्षेप करणे (१२(b)).
३.
तुरुंगांना भेटी देणे (१२(c)).
४.
कायदे व घटनात्मक संरक्षणाचा आढावा घेणे (१२(d)).
५.
दहशतवाद व हिंसाचाराच्या घटकांचा अभ्यास करणे (१२(e)).
६.
मानवाधिकार संशोधन (१२(g)) व साक्षरता पसरवणे (१२(h))!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) All of the above are correct
Detailed Legal & Technical Analysis:
•
Section 12 of the Protection of Human Rights Act, 1993 (Functions of the Commission):
Section 12 specifically enumerates the statutory functions of the National Human Rights Commission:
•
Statement (a) is correct (Sec 12(a)): Inquiring suo motu or on a petition into violation of human rights or negligence by public servants.
•
Statement (b) is correct (Sec 12(c)): Visiting any jail or other institution under the control of the State Government, under intimation to the State Government, to study living conditions and make recommendations.
•
Statement (c) is correct (Sec 12(g)): Undertaking and promoting research in the field of human rights.
•
Statement (d) is correct (Sec 12(h)): Spreading human rights literacy among various sections of society through publications, media, and seminars.
•
Since statements (a), (b), (c), and (d) are all statutory duties under Section 12, Option (4) All of the above are correct is the accurate answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
Core Functions of NHRC (Section 12):
1.
Inquiries into violations (suo motu or petition) (12(a)).
2.
Intervening in court proceedings (12(b)).
3.
Jail visits under intimation to State Govt (12(c)).
4.
Reviewing constitutional safeguards & terrorism (12(d), 12(e)).
5.
Research (12(g)) and spreading human rights literacy (12(h))!