वातावरणामध्ये पावसाचे 'ढग निर्माण होण्याची' नैसर्गिक प्रक्रिया द्रव्याच्या प्रामुख्याने कोणत्या अवस्थांतरामुळे (Phase transition) घडून येते?
EN
The natural formation of rain clouds in the atmosphere primarily occurs due to which phase transition of matter?
योग्य उत्तर पर्याय (३) संघनन (Condensation) आहे.
विश्लेषण:
•
पृथ्वीवरील जलाशयांमधून बाष्पीभवनामुळे वर गेलेली पाण्याची वाफ (वायूरूप) जसजशी वातावरणात उंचावर जाते, तसतसे तापमान कमी झाल्याने ती थंड होते.
•
दवबिंदू तापमानाला हवेतील बाष्प संपृक्त होते आणि सूक्ष्म धूलिकणांभोवती (Condensation nuclei) या बाष्पाचे रूपांतर सूक्ष्म पाण्याच्या थेंबांमध्ये होते.
•
या वायूचे द्रवात रूपांतर होण्याच्या प्रक्रियेला 'संघनन' (Condensation) म्हणतात. हे अब्जावधी सूक्ष्म जलबिंदू एकत्र येऊन ढग तयार होतात.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १ (संप्लवन): स्थायूचे थेट वायूत रूपांतर होणे.
•
पर्याय २ (बाष्पीभवन): जमिनीवरील पाणी वाफेत रूपांतरित होणे (ढग बनण्यापूर्वीची पायरी).
•
पर्याय ४ (गोठण): द्रवाचे स्थायूत रूपांतर होणे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जलचक्राचा योग्य क्रम: बाष्पीभवन (Evaporation) $\rightarrow$ संघनन (Condensation - ढगनिर्मिती) $\rightarrow$ वर्षण/पर्जन्य (Precipitation - पाऊस).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) Condensation.
Analysis:
•
Water vapor evaporated from terrestrial water bodies rises into the upper troposphere where temperatures are significantly lower.
•
Upon cooling to its dew point, water vapor transitions from the gaseous phase into minute microscopic liquid droplets around aerosol particles (condensation nuclei).
•
This phase change from gas to liquid is called condensation, which coalesces to form visible clouds.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Sublimation): Direct transition from solid to gas.
•
Option 2 (Evaporation): Liquid to gas transition; supplies vapor to the air but does not form the cloud droplets itself.
•
Option 4 (Freezing): Liquid to solid transition.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Hydrological cycle sequence: Evaporation (liquid to vapor) $\rightarrow$ Condensation (vapor to droplets forming clouds) $\rightarrow$ Precipitation (rain/snow).