माहितीचा अधिकार अधिनियम, २००५ (RTI Act, 2005) हा भारतातील प्रशासकीय व्यवस्थेमध्ये खालीलपैकी कोणत्या उद्दिष्टांची व यंत्रणेची तरतूद करतो? (१) सर्व सार्वजनिक प्राधिकरणांच्या कामकाजात पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व वाढवणे. (२) नागरिकांना शासकीय दस्तऐवज आणि माहिती मिळवण्याचा वैधानिक अधिकार देणे. (३) अपिलांची सुनावणी करण्यासाठी केंद्रीय माहिती आयोग व राज्य माहिती आयोगांची स्थापना करणे. खालीलपैकी अचूक पर्याय निवडा:
EN
The Right to Information Act, 2005 provides for which of the following objectives and mechanisms in the Indian administrative system?
(1) Promoting transparency and accountability in the working of every public authority.
(2) Empowering citizens with a statutory right to access government records and information.
(3) Establishing Central and State Information Commissions as appellate authorities.
Select the correct option:
योग्य उत्तर: (४) वरीलपैकी सर्व (१, २ आणि ३).
स्पष्टीकरण:
•
माहिती अधिकार कायदा, २००५ च्या प्रस्तावनेनुसार आणि विविध कलमांनुसार:
१.
शासनाच्या कारभारात पारदर्शकता (Transparency) आणि उत्तरदायित्व (Accountability) प्रस्थापित करणे हा कायद्याचा मुख्य उद्देश आहे.
२.
कलम ३ नुसार सर्व भारतीय नागरिकांना माहिती मिळवण्याचा अधिकार प्रदान करण्यात आला आहे.
३.
तक्रारींचे निवारण करण्यासाठी व अपीलांची सुनावणी करण्यासाठी कलम १२ अंतर्गत 'केंद्रीय माहिती आयोग' (CIC) आणि कलम १५ अंतर्गत प्रत्येक राज्यात 'राज्य माहिती आयोग' (SIC) या स्वतंत्र वैधानिक संस्थांची स्थापना करण्यात आली आहे.
•
त्यामुळे हे सर्व पर्याय या कायद्याच्या तरतुदींमध्ये समाविष्ट आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
RTI अंतर्गत पहिली अपील ३० दिवसांत प्रथम अपीलीय अधिकाऱ्याकडे (FAA) आणि दुसरी अंतिम अपील ९० दिवसांत माहिती आयोगाकडे (CIC/SIC) केली जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (4) All of the above (1, 2 and 3).
Explanation:
•
The RTI Act, 2005 comprehensively provides for:
1.
Promoting transparency and containment of corruption in public authorities (Preamble).
2.
Section 3 guarantees that all citizens shall have the right to information held by public authorities.
3.
Setting up the Central Information Commission (under Section 12) and State Information Commissions (under Section 15) as independent quasi-judicial appellate bodies.
•
Therefore, all the statements are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Appeals under RTI:
•
First Appeal: Within 30 days to the First Appellate Authority (FAA).
•
Second Appeal: Within 90 days to the Central/State Information Commission.