भारतीय संविधानातील 'अल्पसंख्याक वर्गांच्या हितसंबंधांचे संरक्षण' (Protection of interests of minorities) हे शीर्षक पुढीलपैकी कोणत्या कलमाचे आहे?
EN
The title 'Protection of interests of minorities' belongs to which of the following Articles in the Indian Constitution?
योग्य उत्तर पर्याय (२) 'कलम २९' आहे.
विश्लेषण:
१.
कलम २९ चे अधिकृत शीर्षक 'अल्पसंख्याक वर्गांच्या हितसंबंधांचे संरक्षण' (Protection of interests of minorities) असे आहे.
•
कलम २९(१): भारताच्या राज्यक्षेत्रात राहणाऱ्या नागरिकांच्या कोणत्याही गटाला स्वतःची वेगळी भाषा, लिपी अथवा संस्कृती जतन करण्याचा अधिकार देतो.
•
कलम २९(२): राज्यसंस्थेद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या किंवा राज्यनिधीतून मदत मिळणाऱ्या शैक्षणिक संस्थेत केवळ धर्म, वंश, जात किंवा भाषा या कारणांवरून कोणत्याही नागरिकाला प्रवेश नाकारला जाणार नाही.
२.
कलम ३० चे शीर्षक 'शैक्षणिक संस्था स्थापण्याचा व त्यांचे प्रशासन करण्याचा अल्पसंख्याक वर्गाचा हक्क' (Right of minorities to establish and administer educational institutions) असे आहे.
३.
सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे की कलम २९(१) ची व्याप्ती केवळ अल्पसंख्याकांपुरती मर्यादित नसून ती बहुसंख्याकांसह नागरिकांच्या सर्व घटकांना लागू होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
संविधानात 'अल्पसंख्याक' या शब्दाची व्याख्या दिलेली नाही, परंतु कलम ३० मध्ये अल्पसंख्याक हे 'धर्म किंवा भाषा' या दोन आधारांवर आधारित असल्याचे नमूद आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2) 'Article 29'.
Analysis:
1.
The official heading of Article 29 is 'Protection of interests of minorities'.
•
Article 29(1): Any section of the citizens residing in India having a distinct language, script, or culture has the right to conserve the same.
•
Article 29(2): No citizen shall be denied admission into any educational institution maintained by the State or receiving aid out of State funds on grounds only of religion, race, caste, language or any of them.
2.
The title of Article 30 is 'Right of minorities to establish and administer educational institutions'.
3.
The Supreme Court held that the scope of Article 29(1) is not necessarily restricted to minorities only; the use of the words 'any section of the citizens' includes minorities as well as the majority.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Constitution does not define the term 'Minority'. However, Article 30 explicitly mentions two types of minorities: religious and linguistic.