माहितीचा अधिकार (RTI) कायद्याचा प्रभावी वापर करून आणि त्याद्वारे मिळालेल्या अधिकृत कागदपत्रांच्या आधारे भारतातील खालीलपैकी कोणते मोठे घोटाळे उघडकीस आणण्यात आले आहेत? (A) मुंबईतील आदर्श गृहनिर्माण संस्था घोटाळा (Adarsh Housing Scam) (B) ४ जी (4G) दूरसंचार स्पेक्ट्रम घोटाळा (C) कोळसा खाण वाटप घोटाळा (Coal Blocks Allocation Scam / Coalgate) खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा:
EN
Through the effective utilization of the Right to Information (RTI) Act, which of the following prominent scams were unearthed and exposed based on public records?
(A) Adarsh Housing Society Scam in Mumbai
(B) 4G Telecom Spectrum Scam
(C) Coal Blocks Allocation Scam (Coalgate)
Choose the correct option:
योग्य उत्तर: (४) (A) आणि (C).
स्पष्टीकरण:
•
RTI कायद्याच्या माध्यमातून देशातील अनेक मोठे गैरव्यवहार उघडकीस आले आहेत:
•
(A) आदर्श गृहनिर्माण संस्था घोटाळा (२०१०): कारगिल युद्धात शहीद झालेल्या सैनिकांच्या विधवांच्या नावावर कुलाब्यातील संरक्षण विभागाच्या जागेवर राजकारणी व अधिकाऱ्यांनी नियमबाह्य फ्लॅट्स लाटल्याचे RTI कार्यकर्त्यांनी (सिमप्रीत सिंग व योगेश प्रताप सिंग) RTI अर्जांद्वारे उघडकीस आणले.
•
(C) कोळसा खाण वाटप घोटाळा (Coalgate - २०१२): २००४ ते २००९ दरम्यान कोळसा खाणींचे लिलावाविना बेकायदेशीर वाटप झाल्याचे RTI अर्ज आणि कॅगच्या (CAG) अहवालाद्वारे चव्हाट्यावर आले.
•
२ जी स्पेक्ट्रम घोटाळा (2G Scam) कॅग अहवाल व RTI ने गाजला होता, मात्र ४ जी (4G) असा कोणताही घोटाळा यात संबंधित नाही.
•
म्हणून (A) आणि (C) हे दोन घोटाळे RTI द्वारे उघडकीस आले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
याशिवाय २०१० चा नवी दिल्लीतील 'राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा घोटाळा' (Commonwealth Games Scam) देखील RTI द्वारे उघड झाला होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (4) (A) and (C).
Explanation:
•
The RTI Act has proven to be a formidable anti-corruption tool in unearthing major scandals:
•
(A) Adarsh Housing Society Scam (2010): RTI activists in Mumbai uncovered that a high-rise intended for Kargil war widows was usurped by politicians, bureaucrats, and military officers through defense land violations.
•
(C) Coal Blocks Allocation Scam (Coalgate, 2012): RTI applications revealed non-transparent discretionary allocation of captive coal blocks without competitive auctions.
•
Note: The telecom spectrum controversy was the 2G Spectrum Scam, not a "4G scam".
•
Thus, scams (A) and (C) were exposed through the use of RTI.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Another famous scandal exposed via RTI was the 2010 Commonwealth Games (CWG) financial irregularities.