माहितीचा अधिकार अधिनियम, २००५ मधील 'कलम २(एच)' [Section 2(h)] च्या व्याख्येनुसार खालीलपैकी कोणत्या संस्था अधिकृतरीत्या "सार्वजनिक प्राधिकरण" (Public Authority) मानल्या जातात? १. भारताच्या सरन्यायाधीशांचे कार्यालय (Office of the CJI) २. भारताचे महान्यायवादी कार्यालय (Office of Attorney General) ३. खाजगी विनाअनुदानित धार्मिक ट्रस्ट (Unaided Religious Trusts) ४. भारताचे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक (CAG) खालीलपैकी अचूक पर्याय निवडा:
EN
Under Section 2(h) of the Right to Information Act, 2005, which of the following institutions/offices are considered a 'Public Authority'?
1. Office of the Chief Justice of India (CJI)
2. Office of the Attorney General of India
3. Unaided Religious Trusts
4. Comptroller and Auditor General of India (CAG)
Select the correct code:
योग्य उत्तर: (३) केवळ १ आणि ४.
स्पष्टीकरण:
•
संविधानाच्या अनुच्छेद १२४ आणि १४८ अन्वये स्थापन झालेली घटनात्मक कार्यालये:
•
१. भारताच्या सरन्यायाधीशांचे कार्यालय (CJI) हे सार्वजनिक प्राधिकरण आहे (सर्वोच्च न्यायालयाचा निकाल, २०१९).
•
४. भारताचे नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक (CAG) हे संविधानाच्या भाग ५ अन्वये स्थापन झालेले घटनात्मक पद असल्याने ते निर्विवादपणे सार्वजनिक प्राधिकरण आहे.
•
इतर पर्याय:
•
३. विनाअनुदानित धार्मिक संस्था किंवा ट्रस्ट यांना सरकारकडून कोणताही निधी मिळत नसल्यामुळे त्या सार्वजनिक प्राधिकरण मानल्या जात नाहीत.
•
२. दिल्ली उच्च न्यायालयाने आपल्या निकालात महान्यायवादी (Attorney General) हे केवळ सरकारचे वकील असून ते 'सार्वजनिक प्राधिकरण' नाही असा निर्णय दिला होता.
•
त्यामुळे अचूक उत्तर (३) केवळ १ आणि ४ आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कलम २(एच) नुसार संविधानाने किंवा संसदेच्या कायद्याने स्थापन झालेले प्रत्येक घटनात्मक कार्यालय हे 'सार्वजनिक प्राधिकरण' असते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (3) 1 and 4 only.
Explanation:
•
Under Section 2(h) of the RTI Act:
•
1. Office of the Chief Justice of India is a Public Authority (upheld by the 5-judge Supreme Court bench in 2019).
•
4. Comptroller and Auditor General of India (CAG) is a constitutional office under Article 148, unquestionably qualifying as a Public Authority.
•
Other Options:
•
3. Private unaided religious trusts that receive no substantial government funding do not qualify as public authorities.
•
2. The Delhi High Court held that the Attorney General is a legal advisor/counsel to the government and not a public authority under Section 2(h).
•
Hence, the correct combination is (3) 1 and 4 only.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Under Section 2(h), every constitutional institution created by or under the Constitution is inherently a 'Public Authority'.