भारतीय संविधानात अंतर्भूत करण्यात आलेला शिक्षणाचा मूलभूत हक्क कोणत्या घटना दुरुस्तीद्वारा करण्यात आला आहे?
EN
Through which Constitutional Amendment was the Fundamental Right to Education incorporated into the Indian Constitution?
अचूक उत्तर: पर्याय (3) 86 वी घटनादुरुस्ती
सविस्तर विश्लेषण:
•
86 वी घटनादुरुस्ती कायदा, 2002 (योग्य उत्तर): या ऐतिहासिक घटनादुरुस्तीद्वारे संविधानात तीन मोठे बदल करण्यात आले:
१.
भाग-III (मूलभूत हक्क): नवीन अनुच्छेद 21-A समाविष्ट करून ६ ते १४ वर्षे वयोगटातील सर्व बालकांसाठी मोफत व सक्तीचे शिक्षण मिळणे हा मूलभूत हक्क बनवला.
२.
भाग-IV (मार्गदर्शक तत्त्वे): अनुच्छेद 45 मधील मजकूर बदलून ६ वर्षांखालील बालकांच्या संगोपनाची व शिक्षणाची तरतूद राज्यासाठी मार्गदर्शक तत्त्व केले.
३.
भाग-IV A (मूलभूत कर्तव्ये): अनुच्छेद 51-A मध्ये (k) ही नवीन तरतूद जोडून पालकांनी आपल्या ६ ते १४ वर्षांच्या पाल्यास शिक्षणाची संधी देणे हे ११ वे मूलभूत कर्तव्य बनवले.
•
इतर पर्यायांचे संदर्भ:
•
84 वी घटनादुरुस्ती (2001): लोकसभा व विधानसभा जागांची फेररचना 2026 पर्यंत गोठवली.
•
85 वी घटनादुरुस्ती (2001): अनुसूचित जाती/जमातींच्या कर्मचाऱ्यांसाठी पदोन्नतीतील आरक्षणात ज्येष्ठतेचा लाभ दिला.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: 86 व्या घटनादुरुस्तीचे त्रिकूट (2002):
•
कलम 21A (मूलभूत हक्क)
•
कलम 45 (मार्गदर्शक तत्त्वे)
•
कलम 51A(k) (11 वे मूलभूत कर्तव्य) - तिन्ही ६ ते १४ वर्षे वयोगटातील शिक्षणाशी संबंधित!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) 86th Constitutional Amendment
Detailed Analysis:
•
86th Constitutional Amendment Act, 2002 (Correct Answer): Effected a threefold constitutional transformation regarding education:
1.
Part III (Fundamental Rights): Inserted Article 21A, making free and compulsory education for children between 6 and 14 years a Fundamental Right.
2.
Part IV (DPSPs): Substituted the text of Article 45 to focus on early childhood care and education below age six.
3.
Part IVA (Fundamental Duties): Added clause (k) to Article 51A, creating the 11th Fundamental Duty for parents/guardians to provide educational opportunities.
•
Analysis of other amendments:
•
84th Amendment (2001): Froze delimitation of parliamentary constituencies until 2026.
•
85th Amendment (2001): Provided consequential seniority in reservations for SC/ST civil servants.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: The 86th Amendment Act, 2002 impacted three parts of the Constitution: Article 21A (Fundamental Right), Article 45 (DPSP), and Article 51A(k) (11th Fundamental Duty).